Biologia · Matura próbna · 2016 (rozszerzona)

Zadanie 1. (0-2) Właściwości fizykochemiczne wody mają ogromne znaczenie dla procesów i zjawisk zachodzących w organizmach. Przyporządkuj wymienionym procesom i zjawiskom (A-E) te właściwości wody (1-6), które za nie odp

Zadanie 2. Białka są stałym składnikiem błon komórkowych i pełnią w nich istotne funkcje. Rysunek przedstawia budowę białka transbłonowego i sposób jego osadzenia w błonie komórkowej. Źródło: N.A. Campbell at all, Biolog

Zadanie 2.1. (0-1) Podaj nazwę struktury oznaczonej na rysunku literą X. Określ, czy struktura ta ma charakter hydrofilowy, czy hydrofobowy. Odpowiedź uzasadnij.

Zadanie 2.2. (0-1) Określ, jakie cechy świadczą o tym, że przedstawione na rysunku białko charakteryzuje się strukturą trzeciorzędową.

Zadanie 2.3. (0-1) Podaj nazwę N-końcowego aminokwasu, od którego w rybosomie rozpoczyna się synteza przedstawionego na rysunku białka. Zapisz literowymi symbolami nukleotydy w mRNA kodujące ten aminokwas.

Zadanie 2.4. (0-1) Wymień jedną funkcję, jaką może pełnić białko przedstawione na rysunku.

Zadanie 2.5. (0-1) Określ, których związków chemicznych, obecnych tylko po zewnętrznej stronie błony komórek zwierzęcych, nie uwzględniono na rysunku. Podaj jedną funkcję tych związków w błonie komórkowej.

Zadanie 2.6. (0-1) Podkreśl ten spośród wymienionych związków, który nie jest w stanie przeniknąć na drodze dyfuzji prostej przez błonę komórkową. Uzasadnij swój wybór dwoma argumentami odnoszącymi się do właściwości teg

Zadanie 3. Informacja I Wirus grypy może być namnażany w kurzych zarodkach. W tym celu zakaża się nim jamę owodni otaczającej zarodek w jaju. Do zakażenia można stosować wyselekcjonowane wirusy określonego szczepu. Infor

Zadanie 3.1. (0-1) Ustal, która informacja dotyczy jednego z etapów produkcji szczepionek przeciwgrypowych. Odpowiedź uzasadnij.

Zadanie 3.2. (0-1) Podaj, jakie enzymy należy zastosować, aby otrzymać dwuniciowy DNA z RNA wirusa grypy. 5 z 20 Próbny egzamin maturalny z Nową Erą Biologia - poziom rozszerzony Wypełnia sprawdzający Nr zadania 3.2. 4.

Zadanie 4. (0-2) Wiele związków chemicznych powstaje w komórkach w wyniku reakcji enzymatycznych uporządkowanych w szlaki metaboliczne. Funkcjonowanie tych szlaków zależy często od specjalnych systemów regulacji. Schemat

Zadanie 5. Na ilustracji przedstawiono cykl rozwojowy pewnego grzyba.

Zadanie 5.1. (0-1) Określ, jaki rodzaj podziału komórkowego prowadzi do powstania zarodników oznaczonych na schemacie literami X i Y. Zarodniki oznaczone literą X (konidialne): Zarodniki oznaczone literą Y (workowe): wor

Zadanie 5.2. (0-2) Określ, jakie rodzaje oddziaływań międzygatunkowych występują między grzybem a pozostałymi organizmami uwzględnionymi na ilustracji. Odpowiedź uzasadnij.

Zadanie 5.3. (0-1) Podkreśl czynnik, który nie ma decydującego wpływu na życie grzybów. Uzasadnij swój wybór. temperatura, sole mineralne, woda, światło Uzasadnienie: 6 z 20 Próbny egzamin maturalny z Nową Erą Biologia -

Zadanie 6. (0-1) W tabeli podano nazwy grup bakterii (A-D) uczestniczących w obiegu azotu w przyrodzie oraz opisy przemian chemicznych azotu i związków azotowych (1-4). Grupa bakterii Opis przemiany chemicznej A. bakteri

Zadanie 7. W cyklu życiowym wielu roślin i grzybów występuje kilka sposobów rozmnażania pokolenia diploidalnego i pokolenia haploidalnego. Są to: A. rozmnażanie wegetatywne, B. rozmnażanie przez gamety, C. rozmnażanie pr

Zadanie 7.1. (0-1) Przyporządkuj pokoleniu diploidalnemu i pokoleniu haploidalnemu występujące u nich sposoby rozmnażania (A-D). Pokolenie haploidalne: Pokolenie diploidalne:

Zadanie 7.2. (0-1) Przyporządkuj sposoby rozmnażania (A-D) do występowania zmienności genetycznej lub jej braku. Uwaga: nie uwzględniaj zmienności mutacyjnej. Występowanie zmienności genetycznej wiąże się ze sposobami ro

Zadanie 8. Liście wielu roślin, np. bobu, podnoszą się i opuszczają zgodnie z rytmem dnia i nocy nawet wtedy, gdy roślina przez kilkanaście dni jest albo ciągle oświetlona, albo ciągle zaciemniona. Zjawisko to w ciemnośc

Zadanie 8.1. (0-2) Na podstawie rysunku wyjaśnij, w jaki sposób zmiany turgoru komórek poduszeczki liściowej odpowiadają za podnoszenie i opuszczanie liści. W odpowiedzi uwzględnij rodzaj i położenie komórek poduszeczki

Zadanie 8.2. (0-1) Wyjaśnij, w jaki sposób transport jonów wiąże się ze zmianami turgoru komórek poduszeczki liściowej. 8 z 20 Próbny egzamin maturalny z Nową Erą Biologia - poziom rozszerzony

Zadanie 8.3. (0-1) Wyjaśnij, dlaczego dobowy rytm podnoszenia i opuszczania liści ustaje w ciemności po dodaniu inhibitorów oddychania komórkowego. 9 z 20 Próbny egzamin maturalny z Nową Erą Biologia - poziom rozszerzony

Zadanie 9. U wielu roślin dochodzi do „planowego” zrzucania liści, kwiatów i owoców. Mechanizm tego procesu przedstawiono na rysunku na przykładzie liścia. Źródło: A.J. Lack, D.E. Evans, Biologia roślin. Krótkie wykłady,

Zadanie 9.1. (0-1) Wyjaśnij, dlaczego typowa roślina liściasta strefy umiarkowanej zrzuca liście jesienią.

Zadanie 9.2. (0-1) Zaproponuj, co może zrobić sadownik, aby przedłużyć pozostawanie liści na drzewach owocowych wczesną jesienią, w warunkach suszy sprzyjającej ich przedwczesnemu opadaniu. rozwijająca się strefa odcinaj

Zadanie 10. (0-2) U ptaków wodnych tułów i kończyny mają często odmienną temperaturę. Rysunek przedstawia związany z tym mechanizm anatomiczno-fizjologiczny występujący u gęsi kanadyjskiej. tętnica żyła 35°C 30° 20° 10°

Zadanie 11. Rysunek przedstawia struktury odpowiedzialne za osmoregulację, występujące u ptaków morskich. gruczoł nosowy kanały nozdrze ze słoną wydzieliną

Zadanie 11.1. (0-1) Określ, w jaki sposób ptaki morskie utrzymują równowagę osmotyczną w organizmie.

Zadanie 11.2. (0-1) Ustal, czy krew ptaków morskich jest hipo-, hiper- czy izoosmotyczna w stosunku do wody morskiej. 10 z 20 Próbny egzamin maturalny z Nową Erą Biologia - poziom rozszerzony

Zadanie 12. Na szlakach nerwowych występują szczeliny synaptyczne, w których stan pobudzenia jest przenoszony pomiędzy kolejnymi neuronami dzięki dyfuzji przekaźnika chemicznego. Schemat przedstawia funkcjonowanie synaps

Zadanie 12.1. (0-1) Określ, czy przedstawiona synapsa należy do synaps pobudzających, czy hamujących. Odpowiedź uzasadnij.

Zadanie 12.2. (0-1) Na podstawie schematu określ, co się dzieje z tymi cząsteczkami neuroprzekaźnika wydzielonymi do synapsy, które nie połączyły się z receptorami błony postsynaptycznej.

Zadanie 12.3. (0-1) Wyjaśnij, dlaczego na szlakach przewodzenia nerwowego występują synapsy, chociaż spowalniają one tempo przewodzenia stanu pobudzenia. DEPOLARYZACJA komórka efektora kolbka synaptyczna naczynie włosowa

Zadanie 13. Procesy związane z funkcjonowaniem organizmu człowieka są regulowane głównie przez hormony. Praca wielu gruczołów dokrewnych jest kontrolowana przez podwzgórze oraz gruczołową część przysadki. Hormony oddział

Zadanie 13.1. (0-1) Podaj nazwę grupy hormonów oznaczonych na schemacie literą C.

Zadanie 13.2. (0-1) Zaznacz sposób wydzielania hormonów przez komórki oznaczone na schemacie literą X. Odpowiedź uzasadnij. A. Wydzielanie endokrynne. B. Wydzielanie neurokrynne. C. Wydzielanie autokrynne. D. Wydzielanie

Zadanie 13.3. (0-1) Przyporządkuj struktury wewnątrzwydzielnicze do właściwych grup, wpisując w wykropkowane miejsca odpowiadające im numery. 1. przytarczyce, 2. jądra, 3. tarczyca, 4. wysepki Langerhansa, 5. kora nadner

Zadanie 13.4. (0-1) Podkreśl nazwy tych hormonów, dla których narządem docelowym są jądra. hormon tyreotropowy (TSH), hormon lu(teo)tropowy (LH), hormon adrenokortykotropowy (ACTH), testosteron, hormon folikulotropowy (F

Zadanie 14. Układ krwionośny składa się z kilku rodzajów naczyń, przez które krew przepływa z różną prędkością i pod różnym ciśnieniem. Najmniejszą średnicą - od 8 μm do 10 μm - charakteryzują się naczynia włosowate. Ery

Zadanie 14.1. (0-1) Na podstawie podanych informacji wyjaśnij, dlaczego w naczyniach włosowatych jest najmniejsza prędkość przepływu krwi.

Zadanie 14.2. (0-1) Wykaż związek między kształtem a funkcją erytrocytu.

Zadanie 15. Na wykresie przedstawiono efekt wiązania tlenu przez hemoglobinę dorosłego człowieka (HbA), hemoglobinę płodu (HbF) i mioglobinę jako zależność stopnia wysycenia tych białek tlenem od ciśnienia parcjalnego tl

Zadanie 15.1. (0-1) Wskaż, która z krzywych przedstawionych na wykresie ilustruje efekt wiązania tlenu przez HbA. Odpowiedź uzasadnij.

Zadanie 15.2. (0-1) Ustal, które białko wysyca się tlenem zgodnie z przebiegiem krzywej C. Odpowiedź uzasadnij. wysycenie tlenem [%] ciśnienie parcjalne tlenu [kPa] 100 C A 75 25 50 0 13,3 6,65 B 14 z 20 Próbny egzamin m

Zadanie 16. Informacja I Ciśnienie onkotyczne jest to ciśnienie wywierane przez roztwór koloidalny białek, głównie albumin, znajdujących się w osoczu krwi. Ciśnienie to zapobiega przenikaniu wody i elektrolitów z osocza

Zadanie 16.1. (0-1) Przyporządkuj proces X - wyciskania części osocza z naczyń włosowatych do tkanek - oraz proces Y - wchłaniania części płynu tkankowego do naczyń włosowatych - do odpowiednich rodzajów ciśnień oznaczon

Zadanie 16.2. (0-1) Podaj dwa przykłady związków przenikających z naczyń włosowatych do tkanek w procesie X oraz dwa przykłady związków przenikających z tkanek do naczyń włosowatych w procesie Y. Proces X: Proces Y: Źród

Zadanie 16.3. (0-1) Ustal, na którym końcu naczynia włosowatego - przytętniczym czy przyżylnym - wartość pH krwi jest niższa. Odpowiedź uzasadnij.

Zadanie 16.4. (0-1) Wyjaśnij, co dzieje się z tą częścią płynu tkankowego, która nie została wchłonięta do naczyń włosowatych w ich odcinku przyżylnym.

Zadanie 17. (0-1) Wyjaśnij, odnosząc się do liczby rodzajów zasad azotowych w RNA oraz do liczby rodzajów aminokwasów w białkach, dlaczego znakiem kodu genetycznego jest trójka nukleotydów.

Zadanie 18. (0-1) Podaj minimalną liczbę rodzajów tRNA występujących w komórkach. Odpowiedź uzasadnij.

Zadanie 19. (0-1) W procesie translacji biorą udział enzymy - syntetazy aminoacylo-tRNA - oraz rybosomy. Przyporządkuj każdej z tych struktur rolę odgrywaną przez nią w translacji: odczytywanie kodu genetycznego lub odcz

Zadanie 20. Zgodnie z II prawem Mendla allele różnych genów są przekazywane do gamet i dziedziczone niezależnie od siebie. Odstępstwo od II prawa Mendla dotyczy genów sprzężonych.

Zadanie 20.1. (0-1) Podaj warunek konieczny sprzężenia ze sobą dwóch genów.

Zadanie 20.2. (0-1) Określ, w jakiej sytuacji, w wypadku genów sprzężonych, powstają dwa rodzaje gamet, a w jakiej - cztery rodzaje gamet. 1 1 I II III 1 2 3 4 5 3 2 2 4

Zadanie 21. Schemat przedstawia dziedziczenie pewnej choroby. Osoby: III - 1, III - 2 oraz III - 4 są chore. Pozostałe osoby z pokolenia II i III są zdrowe. Genotypy i fenotypy osób z pokolenia I są nieznane.

Zadanie 21.1. (0-1) Ustal, czy choroba jest dziedziczona recesywnie, czy dominująco. Odpowiedź uzasadnij.

Zadanie 21.2. (0-1) Ustal, czy choroba jest dziedziczona autosomalnie, czy w sposób sprzężony z płcią. Odpowiedź uzasadnij.

Zadanie 21.3. (0-1) Określ, jakie układy alleli nie mogą wystąpić w pokoleniu I. 17 z 20 Próbny egzamin maturalny z Nową Erą Biologia - poziom rozszerzony Wypełnia sprawdzający Nr zadania 20.1. 20.2. 21.1. 21.2. 21.3. 22

Zadanie 22. (0-2) Przyjmuje się, że w niedługim czasie będzie można stosunkowo tanio i szybko zbadać genom każdego człowieka. Wskaż jeden pozytywny i jeden negatywny aspekt uzyskania takiej informacji, biorąc pod uwagę m

Zadanie 23. Rysunek przedstawia dwa typy mikoryzy.

Zadanie 23.1. (0-1) Na podstawie rysunku wyjaśnij, na czym polega mikoryza ektotroficzna.

Zadanie 23.2. (0-1) Na podstawie rysunku określ, w jaki sposób mikoryza ektotroficzna wpływa na budowę korzenia. strzępki grzyba MIKORYZA ENDOTROFICZNA MIKORYZA EKTOTROFICZNA strzępki grzyba 18 z 20 Próbny egzamin matura

Zadanie 24. U pewnego gatunku morskiego kraba eksperymentalnie zbadano zakresy tolerancji ekologicznej na dwa czynniki środowiskowe, ważne dla jego przeżywalności. W tym celu utworzono trzy grupy (I-III) osobników tego g

Zadanie 24.1. (0-1) Określ, co było przedmiotem badań w grupie III.

Zadanie 24.2. (0-1) Wyjaśnij, dlaczego krab nie występuje w wodach o temperaturze 15°C i zasoleniu 5‰, chociaż zakres jego tolerancji na temperaturę wynosi 15-35°C, a na zasolenie - 0-50‰.

Zadanie 24.3. (0-1) Sformułuj wniosek dotyczący tolerancji ekologicznej organizmów w warunkach naturalnych w porównaniu z tolerancją ekologiczną organizmów badaną na każdy z czynników osobno.

Zadanie 25. (0-1) Oceń prawdziwość podanych informacji. Zaznacz literę P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo literę F - jeśli jest fałszywa. 1. Jeśli wartość jednego z czynników środowiska powoli wzrasta, to w populac