Biologia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)

Zadanie 1. Na schemacie przedstawiono fragment cząsteczki białka o strukturze III-rzędowej oraz warunkujące tę strukturę różne oddziaływania występujące pomiędzy łańcuchami bocznymi aminokwasów: wiązania chemiczne oparte

Zadanie 1.1. (0-1) Podaj nazwy wiązań chemicznych stabilizujących III-rzędową strukturę białka, oznaczonych na schemacie numerami 1. i 2. 1 2

Zadanie 1.2. (0-1) Na przykładzie enzymów białkowych wyjaśnij, w jaki sposób struktura przestrzenna białka warunkuje jego funkcję katalityczną. W odpowiedzi uwzględnij mechanizm działania enzymów. MBI_1R

Zadanie 2. Na rysunku A przedstawiono siewki gorczycy hodowane na świetle i w ciemności, a na wykresie B - wyniki doświadczenia, w którym badano wpływ światła na wzrost wydłużeniowy komórek hipokotyla (części podliścieni

Zadanie 2.1 (0-1) Na podstawie przedstawionych wyników doświadczenia sformułuj wniosek dotyczący wpływu światła na wzrost wydłużeniowy hipokotyla siewek gorczycy.

Zadanie 2.2. (0-1) Określ, które stwierdzenia dotyczące wyników tego doświadczenia są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F- jeśli jest fałszywe. 1. Średnia długość hipokotyli siewek gorczycy ro

Zadanie 2.3. (0-1) Oceń prawdziwość stwierdzenia: „Przyczyną różnicy średniej długości hipokotyli siewek hodowanych na świetle i w ciemności jest różna intensywność podziałów komórkowych zachodzących w tych hipokotylach”

Zadanie 3. Na uproszczonym schemacie przedstawiono przebieg fotosyntezy. Fazę jasną (zależną od światła) i fazę ciemną (niezależną od światła - cykl Calvina-Bensona) oddzielono przerywaną linią. Na podstawie: http://scie

Zadanie 3.1. (0-1) Oceń, czy poniższe informacje dotyczące procesu fotosyntezy są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa. 1. Faza fotosyntezy zależna od światła dostarcza ATP

Zadanie 3.2. (0-1) Określ, jaką funkcję pełnią cząsteczki chlorofilu znajdujące się w centrum reakcji fotosystemów. MBI_1R

Zadanie 3.3. (0-1) Uzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały informacje prawdziwe. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie. W fazie fotosyntezy zależnej od światła ATP może powstawać w drodze fotosyntetycznej f

Zadanie 3.4. (0-1) Podaj nazwę związku oznaczonego na schemacie literą X oraz określ jego rolę w fazie niezależnej od światła. Nazwa związku X: Rola w fazie niezależnej od światła:

Zadanie 3.5. (0-1) Wyjaśnij, w jaki sposób stosowanie tzw. suchego lodu, czyli zestalonego dwutlenku węgla, przekłada się na zwiększony przyrost biomasy warzyw uprawianych w szklarniach. W odpowiedzi uwzględnij proces, w

Zadanie 4. Chwasty konkurują z roślinami uprawnymi o zasoby środowiska - światło, wodę i związki mineralne. Niektóre gatunki chwastów mogą również oddziaływać na określone gatunki roślin uprawnych przez wydzielanie specy

Zadanie 4.1. (0-1) Sformułuj problem badawczy przedstawionego doświadczenia.

Zadanie 4.2. (0-1) Sformułuj wniosek na podstawie wyników doświadczenia. MBI_1R

Zadanie 5. Anabaena to rodzaj nitkowatych sinic. Większość komórek w nici tej sinicy przeprowadza fotosyntezę. W skład nici wchodzą także wyspecjalizowane komórki o grubych ścianach komórkowych, zwane heterocytami, asymi

Zadanie 5.1. (0-1) Wyjaśnij, dlaczego w heterocytach sinicy Anabaena nie może być aktywny fotosystem II. W odpowiedzi uwzględnij funkcję heterocytów oraz proces zachodzący w fotosystemie II.

Zadanie 5.2. (0-1) Określ, czy reakcja wiązania azotu atmosferycznego zachodząca w heterocytach sinicy Anabaena ma charakter anaboliczny, czy - kataboliczny. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do jednej z cech tej klasy r

Zadanie 5.3. (0-1) Wyjaśnij znaczenie połączeń między komórkami fotosyntetyzującymi a heterocytami u sinic Anabaena dla efektywnego zachodzenia fotosyntezy. W odpowiedzi uwzględnij procesy zachodzące w obu rodzajach komó

Zadanie 6. Turkuć podjadek (Gryllotalpa gryllotalpa) jest owadem z rzędu prostoskrzydłych. Ryje w ziemi korytarze, którymi dociera do podziemnych części rośliny, będących jego głównym pokarmem. Na rysunku przedstawiono s

Zadanie 6.1. (0-2) Wymień dwie, widoczne na rysunku, cechy budowy morfologicznej turkucia świadczące o tym, że należy on do owadów, a nie - do innej grupy stawonogów. 1 2

Zadanie 6.2. (0-1) Określ, jaki rodzaj przeobrażenia występuje w rozwoju turkucia podjadka. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do tych cech jego larw, które są widoczne na rysunku.

Zadanie 6.3. (0-1) Wykaż związek budowy pierwszej pary odnóży krocznych tego owada z trybem jego życia. MBI_1R

Zadanie 7. Na rysunku przedstawiono budowę skóry płazów, która u tych zwierząt pełni istotną funkcję w wymianie gazowej. Na podstawie: C. Hickman, L. Roberts, A. Larson, Integrated principles of zoology, New York 2001.

Zadanie 7.1. (0-1) Na podstawie informacji przedstawionych na rysunku oceń, czy poniższe zdania opisujące budowę skóry płazów są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

Zadanie 7.2. (0-2) Wyjaśnij, w jaki sposób występujące w skórze płazów liczne gruczoły śluzowe i liczne naczynia krwionośne umożliwiają płazom sprawną wymianę gazową. 1. Gruczoły śluzowe: 2. Naczynia krwionośne: Wypełnia

Zadanie 8. Na zdjęciach A i B przedstawiono dwie różne tkanki łączne występujące w organizmie człowieka. A B Na podstawie: http://histology-world.com; http://www.udel.edu

Zadanie 8.1. (0-1) Rozpoznaj tkanki przedstawione na zdjęciach A i B - podaj ich nazwy. A B

Zadanie 8.2. (0-1) Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące porównania tkanek oporowych są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe. 1. Tkanka kostna jest zbudowana z komórek

Zadanie 9. Przekazywanie pobudzenia z jednej komórki nerwowej na drugą komórkę nerwową odbywa się przez synapsy. Ze względu na mechanizm działania można wyróżnić dwa typy synaps: chemiczne i elektryczne. W synapsie chemi

Zadanie 9.1. (0-1) Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące działania synaps są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe. 1. W synapsie chemicznej pobudzenie przekazywane jes

Zadanie 9.2. (0-1) Określ, jaki wpływ na przekazywanie pobudzenia będzie miał niedobór jonów wapnia w płynie międzykomórkowym otaczającym neuron. Odpowiedź uzasadnij, uwzględniając funkcję, jaką te jony pełnią w przekazy

Zadanie 9.3. (0-1) Wyjaśnij, dlaczego w synapsach chemicznych cząsteczki neuroprzekaźnika po spełnieniu swojej funkcji są bardzo szybko usuwane ze szczeliny synaptycznej. W odpowiedzi uwzględnij mechanizm depolaryzacji b

Zadanie 10. Na rysunku przedstawiono budowę serca człowieka oraz kierunek przepływu krwi w sercu. Na podstawie: C. Hickman, L. Roberts, A. Larson, Integrated principles of zoology, New York 2001.

Zadanie 10.1. (0-1) Wybierz i zaznacz w tabeli poprawne dokończenie poniższego zdania: spośród A-D zaznacz nazwę zastawki oznaczonej na rysunku literą X oraz spośród 1.-4. zaznacz poprawny opis jej zamykania się. Literą

Zadanie 10.2. (0-1) Uporządkuj elementy układu krwionośnego człowieka w kolejności, w jakiej przepływa przez nie krew w obiegu płucnym, zaczynając od prawej komory. Wpisz w tabeli numery 2-5. Element układu krwionośnego

Zadanie 10.3. (0-1) Wyjaśnij, dlaczego ściany lewej komory serca człowieka są znacznie grubsze od ścian prawej komory. W odpowiedzi uwzględnij różnicę między dużym a małym obiegiem krwi.

Zadanie 11. Wzór zębowy przedstawia liczbę zębów w pełnym uzębieniu danego ssaka oraz opisuje liczbę poszczególnych rodzajów zębów (kolejno: siekaczy, kłów, przedtrzonowych i trzonowych) w połowie łuku zębowego szczęki i

Zadanie 11.1. (0-1) Na podstawie przedstawionych informacji zapisz poniżej wzór zębowy uzębienia mlecznego człowieka.

Zadanie 11.2. (0-1) Wykaż związek budowy zębów trzonowych człowieka z ich funkcją. W odpowiedzi uwzględnij widoczne na rysunku dwie cechy budowy tych zębów. Wypełnia egzaminator Nr zadania 10.1. 10.2. 10.3. 11.1. 11.2. M

Zadanie 12. Spermatogeneza, czyli tworzenie i rozwój plemników, jest procesem przebiegającym w sposób ciągły przez całe dorosłe życie mężczyzny. Ostatnim etapem spermatogenezy jest spermiogeneza, w czasie której wykształ

Zadanie 12.1. (0-1) Określ ploidalność jądra komórkowego plemnika oraz liczbę występujących w nim chromosomów autosomalnych, która jest charakterystyczna dla prawidłowej gamety męskiej człowieka. Ploidalność jądra komórk

Zadanie 12.2. (0-1) Opisz rolę akrosomu w procesie zapłodnienia. W odpowiedzi uwzględnij jego zawartość.

Zadanie 12.3. (0-1) Wykaż związek między funkcjonowaniem plemnika a obecnością licznych mitochondriów w jego wstawce. MBI_1R

Zadanie 13. (0-1) Wyjaśnij, dlaczego płodny mężczyzna mający chorobę genetyczną, która jest uwarunkowana mutacją w genie mitochondrialnym, nie przekaże allelu warunkującego tę chorobę swoim dzieciom.

Zadanie 14. Zdrowym rodzicom urodziło się dziecko chore na fenyloketonurię - chorobę warunkowaną przez autosomalny allel recesywny (f).

Zadanie 14.1. (0-1) Zaznacz poniżej właściwe określenia dotyczące genotypu tego dziecka (A-C) i genotypów jego rodziców (1.-3.) pod względem alleli genu warunkującego fenyloketonurię. Chore dziecko jest A. heterozygotą,

Zadanie 14.2. (0-2) Określ, jakie jest prawdopodobieństwo, że następne dziecko tych rodziców nie będzie chore na fenyloketonurię. Odpowiedź uzasadnij, zapisując odpowiednią krzyżówkę genetyczną lub obliczenia.

Zadanie 14.3. (0-2) Korzystając z prawa Hardy’ego-Weinberga, oblicz prawdopodobieństwo, że losowo wybrana osoba jest nosicielem allelu fenyloketonurii, jeżeli częstość występowania tej choroby w danej populacji wynosi 1

Zadanie 15. U ptaków dziedziczenie płci jest odmienne niż u ssaków. Płeć męska jest homogametyczna (chromosomy płci samca oznacza się ZZ), natomiast samice są heterogametyczne (ZW). U kury domowej na chromosomie Z występ

Zadanie 15.1. (0-1) Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące dziedziczenia opisanej cechy kury domowej są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe. 1. Opisana cecha kury domo

Zadanie 15.2. (0-1) Zapisz genotypy krzyżowanych osobników. Wykorzystaj oznaczenia literowe alleli i chromosomów podane w tekście. Genotyp samicy (kury): Genotyp samca (koguta):

Zadanie 15.3. (0-2) Wykonaj odpowiednią krzyżówkę genetyczną (szachownicę Punnetta) i na jej podstawie określ możliwe fenotypy potomstwa, uwzględniające upierzenie i płeć. Dla każdego z fenotypów określ prawdopodobieństw

Zadanie 16. Chromosom Filadelfia to charakterystyczny chromosom, powstający w wyniku mutacji, na skutek której gen BCR, znajdujący się na chromosomie 22, został połączony z genem Abl, przeniesionym z chromosomu 9. Gen Ab

Zadanie 16.1. (0-1) Zaznacz rodzaj mutacji, w wyniku której powstał chromosom Filadelfia. A. inwersja B. transwersja C. transdukcja D. translokacja

Zadanie 16.2. (0-1) Na podstawie przedstawionych informacji oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące opisanej mutacji są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe. 1. Chromoso

Zadanie 16.3. (0-1) Określ, czy przedstawiony sposób leczenia białaczki szpikowej spowodowanej opisaną mutacją można uznać za terapię genową. Odpowiedź uzasadnij.

Zadanie 17. (0-1) Uporządkuj etapy procesu prowadzącego do otrzymania transgenicznej kukurydzy wytwarzającej prowitaminę A. Wpisz w tabelę numery 2-6. Etapy procesu Kolejność Gen kodujący prowitaminę A wstawiono do plazm

Zadanie 18. (0-1) U zachodnich wybrzeży Ameryki Północnej w biocenozach strefy pływów występuje rozgwiazda Pisaster ochraceus, żywiąca się małżami, głównie - omułkami z dominującego tam gatunku Mytilus californianus. Pis

Zadanie 19. Raflezje, czyli bukietnice, można spotkać tylko na terenach Azji południowo-wschodniej, w wilgotnych lasach równikowych, gdzie występują niezbędne dla ich rozwoju liany z rodzaju Tetrastigma. Przez raflezje w

Zadanie 19.1. (0-1) Zaznacz prawidłowe dokończenie zdania. Zależność między raflezjami a lianami to A. konkurencja. B. pasożytnictwo. C. komensalizm. D. mutualizm.

Zadanie 19.2. (0-1) Określ, czy zależność między raflezjami a muchami zapylającymi jej kwiaty jest przykładem mutualizmu. Odpowiedź uzasadnij.

Zadanie 19.3. (0-1) Na podstawie tekstu wymień dwa przystosowania kwiatów raflezji do ich zapylania przez muchy. 1 2 Wypełnia egzaminator Nr zadania 16.3. 17. 18. 19.1. 19.2. 19.3. Maks. liczba pkt 1 1 1 1 1 1 Uzyskana l

Zadanie 19.4. (0-1) Uzasadnij, że dla ochrony raflezji Arnolda konieczna jest ochrona także innych gatunków poprzez zachowanie całych ekosystemów lasów równikowych w południowo-wschodniej Azji.

Zadanie 20. Grochodrzew (Robinia pseudoacacia), zaliczany w Polsce do gatunków inwazyjnych, jest drzewem z rodziny bobowatych. Do Europy został sprowadzony z Ameryki Północnej już w XVII wieku jako drzewo ozdobne. Z uwag

Zadanie 20.1. (0-1) Wyjaśnij, dlaczego grochodrzew stanowi zagrożenie dla składu gatunkowego zbiorowisk roślinnych w ekosystemach leśnych na terenach chronionych. W odpowiedzi uwzględnij wpływ tego gatunku na warunki gle

Zadanie 20.2. (0-1) Na podstawie tekstu wymień dwie cechy grochodrzewu decydujące o tym, że jest on wykorzystywany do rekultywacji gleb na terenach pogórniczych. 1 2 MBI_1R

Zadanie 21. Wszechstronne badania wykorzystujące zarówno dane paleontologiczne, jak i dane o sekwencjach DNA wykazały, że niektóre tradycyjnie uznawane grupy taksonomiczne nie są naturalne, ale sztuczne. Przykładowo kręg

Zadanie 21.1. (0-1) Podaj oznaczenie cyfrowe grupy parafiletycznej, wybrane spośród I-III. Odpowiedź uzasadnij, wykorzystując oznaczenia organizmów podane na schemacie.

Zadanie 21.2. (0-1) Na podstawie przedstawionych informacji oceń, czy poniższe stwierdzenia są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe. 1. Jeśli do płazów zaliczymy zarówno g

Zadanie 22. Większość ślimaków ma muszlę prawoskrętną, czyli o zwojach zgodnych z kierunkiem ruchu wskazówek zegara. Mutacja pojedynczego genu sprawia, że kierunek zwojów jest odwrotny. Lewoskrętny ślimak jest lustrzanym

Zadanie 22.1. (0-1) Wyjaśnij, dlaczego w populacjach ślimaków z rodzaju Satsuma utrwala się mutacja powodująca lewoskrętność, mimo że utrudnia ona znalezienie partnera płciowego. W odpowiedzi uwzględnij działanie doboru

Zadanie 22.2. (0-1) Wybierz i zaznacz w tabeli odpowiedź A albo B, która jest poprawnym dokończeniem poniższego zdania, oraz jej poprawne uzasadnienie spośród odpowiedzi 1.-3. Wyodrębnienie się nowego lewoskrętnego gatun