Biologia · Matura próbna · 2017 (rozszerzona)

Zadanie 1. Białka - stały składnik błon biologicznych - są w różny sposób związane z dwuwarstwą lipidową i pełnią różne funkcje. Na rysunku przedstawiono sposoby związania białek z dwuwarstwą lipidową błony komórkowej.

Zadanie 1.1. (0-1) Określ, jaki charakter chemiczny - hydrofilowy czy hydrofobowy - ma α-helisa białka oznaczonego na rysunku numerem 1. Odpowiedź uzasadnij.

Zadanie 1.2. (0-1) Podaj nazwę rodzaju wiązania chemicznego, za którego pomocą białka powierzchniowe oznaczone numerami 2 i 3 są najprawdopodobniej połączone z cząsteczkami lipidów narysowanych zygzakowatą linią. przestr

Zadanie 1.3. (0-1) Opisz, w jaki sposób białka powierzchniowe oznaczone numerami 4 i 5 są najprawdopodobniej związane z dwuwarstwą lipidową.

Zadanie 1.4. (0-1) Podaj przykłady dwóch odmiennych funkcji, które pełnią białka w błonach biologicznych. 1. 2. 1 2 3 4 5 3 z 19 Próbny egzamin maturalny z Nową Erą Biologia - poziom rozszerzony

Zadanie 2. W jelicie cienkim zachodzi wchłanianie produktów trawienia. W błonach komórkowych komórek budujących nabłonek jelita - enterocytów - znajdują się liczne białka transportujące. Na rysunku przedstawiono transpor

Zadanie 2.1. (0-1) Na podstawie rysunku określ, czy glukoza jest przenoszona do enterocytu zgodnie z gradientem stężeń i opisz mechanizm jej transportu.

Zadanie 2.2. (0-1) Aby przedstawiony na rysunku transport glukozy przebiegał bez przeszkód, w błonie enterocytu musi znajdować się białko transportujące oznaczone numerem 1. Wyjaśnij, w jakim celu białko to przenosi jony

Zadanie 2.3. (0-1) Określ, czy białko transportujące oznaczone na rysunku numerem 1 bierze udział w transporcie biernym czy czynnym. Odpowiedź uzasadnij. Na+ Na+ Na+ K+ glukoza 1 glukoza glukoza małe stężenie glukozy mał

Zadanie 3. (0-1) W fazie jasnej fotosyntezy w fosforylacji niecyklicznej z dwóch cząsteczek chlorofilu a, znajdujących się w centrum reakcji fotosystemu II, są uwalniane dwa elektrony przekazywane następnie na łańcuch pr

Zadanie 4. Cykl rozwojowy większości roślin charakteryzuje przemiana pokoleń. Poniżej przedstawiono cykl rozwojowy paprotki zwyczajnej.

Zadanie 4.1. (0-1) Podaj nazwy stadiów życiowych oznaczonych literami A-C. A - B - C -

Zadanie 4.2. (0-1) Podaj nazwy komórek oznaczonych numerami 1 i 2. 1 - 2 -

Zadanie 4.3. (0-1) Uzupełnij schemat, wpisując nazwy procesów zachodzących w cyklu życiowym paprotki zwyczajnej. 1 2 B C A 5 z 19 Próbny egzamin maturalny z Nową Erą Biologia - poziom rozszerzony Wypełnia sprawdzający Nr

Zadanie 5. Tkanki roślinne dzielimy na twórcze i stałe. Komórki tkanek stałych nie dzielą się. Są one wyspecjalizowane w pełnieniu różnych funkcji. Na rysunkach A i B przedstawiono zasadnicze elementy dwóch tkanek stałyc

Zadanie 5.1. (0-1) Podaj nazwę i funkcję każdej z tkanek przedstawionych na rysunkach A i B. A - B -

Zadanie 5.2. (0-1) Określ, do czego służą otwory w ścianach bocznych członów naczyń i cewek przedstawionych na rysunku A.

Zadanie 5.3. (0-1) Określ, które elementy przedstawione na rysunkach są zbudowane z martwych komórek. jamki płytka sitowa komórka towarzysząca człony naczyń cewki przekrój podłużny rurki sitowej A. B. 6 z 19 Próbny egzam

Zadanie 6. (0-1) Rysunek A przedstawia kiełkowanie nadziemne (epigeiczne) fasoli, a rysunek B - kiełkowanie podziemne (hipogeiczne) grochu. Na podstawie rysunków podaj dwie różnice między kiełkowaniem nadziemnym a podzie

Zadanie 7. Na rysunku przedstawiono wynik pewnego doświadczenia badającego reakcję organów roślinnych na bodziec zewnętrzny działający kierunkowo. A. B. hipokotyl epikotyl hipokotyl liścienie liścienie 7 z 19 Próbny egza

Zadanie 7.1. (0-1) Sformułuj problem badawczy do doświadczenia przedstawionego na rysunku.

Zadanie 7.2. (0-1) Wyjaśnij mechanizm reakcji korzenia i pędu na bodziec zewnętrzny odbierany przez roślinę.

Zadanie 8. Wiele procesów fizjologicznych zachodzących u roślin można zbadać doświadczalnie. Schemat jednego z układów badawczych przedstawiono poniżej (temperatura 20°C, umiarkowane oświetlenie oraz umiarkowana wilgotno

Zadanie 8.1. (0-1) Podaj nazwę procesu fizjologicznego badanego w przedstawionym doświadczeniu oraz wyjaśnij, jaką funkcję pełnią w nim pęcherzyk gazu i podziałka.

Zadanie 8.2. (0-1) Określ, o jaki dystans - mniejszy czy większy - przesunie się pęcherzyk gazu w rurce, jeśli temperatura wokół rośliny zostanie podwyższona o kilka stopni Celsjusza w stosunku do wyjściowych warunków do

Zadanie 8.3. (0-1) Określ, o jaki dystans - mniejszy czy większy - przesunie się pęcherzyk gazu w rurce, jeśli wilgotność powietrza wokół rośliny zostanie wyraźnie podwyższona w stosunku do wyjściowych warunków doświadcz

Zadanie 9. Większość owadów przechodzi rozwój złożony. Występują w nim stadia larwalne, które prowadzą często tryb życia odmienny od formy dorosłej. Przeobrażenie owadów zachodzi pod wpływem hormonów. O powstaniu kolejny

Zadanie 9.1. (0-2) Wyjaśnij, dlaczego prowadzenie odmiennego trybu życia przez formę larwalną i formę dorosłą jest korzystne dla gatunku. Określ, jaki proces zachodzi podczas stadium poczwarki.

Zadanie 9.2. (0-1) Wyjaśnij, jaki wpływ na rozwój owada miałoby dłuższe niż zazwyczaj utrzymywanie się wysokiego stężenia hormonu juwenilnego. mózg komórki neurosekrecyjne ciało sercowate ciało przyległe niski poziom hor

Zadanie 10. Stawonogi, gady i ptaki prowadzą oszczędną gospodarkę wodną. Cewki Malpighiego, które pełnią funkcję narządów wydalniczych u części stawonogów (m.in. owadów i niektórych pajęczaków), uchodzą do przewodu pokar

Zadanie 10.1. (0-1) Wyjaśnij, w jaki sposób opisane połączenia układu wydalniczego z układem pokarmowym wiążą się z rodzajem głównego metabolitu azotowego wydalanego przez wymienione zwierzęta i z możliwością prowadzenia

Zadanie 10.2. (0-1) Wybierz właściwe określenie ewolucyjnej relacji między opisanymi rozwiązaniami anatomiczno- -fizjologicznymi u stawonogów i u kręgowców. A. homologia B. analogia C. dywergencja

Zadanie 11. (0-1) Grzyby to grupa organizmów wyraźnie odmienna od eukariontów roślinnych i zwierzęcych, a także silnie zróżnicowana wewnętrznie. Jej przedstawiciele pełnią w ekosystemach różne funkcje ekologiczne. Oceń p

Zadanie 12. Homeostaza to stan organizmu charakteryzujący się względną stałością warunków środowiska wewnętrznego. Do jej utrzymania niezbędne jest współdziałanie większości układów narządów sterowanych przez układ nerwo

Zadanie 12.1. (0-1) Uzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały prawdziwe informacje. Podkreśl w każdym nawiasie właściwe określenie. Mechanizmy utrzymywania homeostazy działają na zasadzie sprzężeń zwrotnych. Głównym m

Zadanie 12.2. (0-1) Który z wymienionych poniżej procesów ma odmienny mechanizm regulacji od pozostałych? Zaznacz właściwą odpowiedź. A. regulacja temperatury ciała B. utrzymywanie prawidłowego ciśnienia krwi C. aktywacj

Zadanie 13. Układ wydalniczy bierze udział m.in. w usuwaniu zbędnych produktów metabolizmu. Akumulacja niektórych z tych związków mogłaby doprowadzić do zatrucia organizmu. Układ wydalniczy odpowiada również za regulację

Zadanie 13.1. (0-1) Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń dotyczących układu wydalniczego człowieka. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, lub F, jeśli jest fałszywe. 1. Wszystkie zbędne i trujące metabolity są

Zadanie 13.2. (0-1) Zaznacz poprawne dokończenie zdania. Hormon, który reguluje wchłanianie zwrotne wody w kanalikach nerkowych, to A. renina. B. aldosteron. C. erytropoetyna. D. wazopresyna.

Zadanie 14. (0-1) W skład żółci wchodzą głównie sole sodowe i potasowe kwasów żółciowych oraz barwniki żółciowe. Kwasy żółciowe to pochodne cholesterolu wytwarzane w wątrobie. Najlepiej rozpuszczalnym w wodzie spośród ni

Zadanie 15. W organizmie człowieka występują trzy rodzaje systemów naczyniowych. Jednym z nich jest układ wrotny, który łączy m.in. podwzgórze i przedni płat przysadki. 12 z 19 Próbny egzamin maturalny z Nową Erą Biologi

Zadanie 15.1. (0-1) Wyjaśnij, odwołując się do fizjologicznych funkcji podwzgórza i przedniego płata przysadki, jakie znaczenie ma połączenie tych struktur układem wrotnym.

Zadanie 15.2. (0-1) Podaj, inny niż w zadaniu, przykład występowania układu wrotnego w organizmie człowieka.

Zadanie 16. W cyklu miesiączkowym kobiety, w trakcie wzrostu pęcherzyka jajnikowego przed owulacją, będąca w trakcie oogenezy komórka gromadzi materiały zapasowe i intensywnie rośnie. 13 z 19 Próbny egzamin maturalny z N

Zadanie 16.1. (0-1) Określ, na jakim etapie życia kobiety oogonium przechodzi fazę S cyklu komórkowego - replikację DNA.

Zadanie 16.2. (0-1) Wyjaśnij, dlaczego podziały cytoplazmy w procesie oogenezy są asymetryczne (w ich wyniku powstają małe ciałka kierunkowe i duża komórka jajowa).

Zadanie 16.3. (0-1) Wyjaśnij, czemu służy obecność substancji zapasowych w komórce jajowej ssaków łożyskowych, skoro zarodek jest odżywiany przez matkę za pośrednictwem łożyska.

Zadanie 16.4. (0-1) Podaj, w którym dniu czterotygodniowego cyklu płodności dochodzi zwykle do owulacji, a w którym - do implantacji. Dzień owulacji: Dzień implantacji:

Zadanie 17. Kobieta o grupie krwi A Rh-, której ojciec miał grupę krwi 0 Rh+, zaszła w swoją pierwszą ciążę z podwójnie homozygotycznym mężczyzną o grupie krwi B Rh+. Przyjmij oznaczenia alleli odpowiednio: IA, IB, i, D,

Zadanie 17.1. (0-1) Określ genotypy kobiety i mężczyzny. Genotyp kobiety: Genotyp mężczyzny:

Zadanie 17.2. (0-1) Podaj możliwe fenotypy (grupy krwi) płodu. Fenotypy płodu:

Zadanie 17.3. (0-1) Wyjaśnij, dlaczego w trakcie prawidłowo przebiegającej ciąży nie dojdzie do konfliktu serologicznego między matką a płodem w zakresie grupy Rh.

Zadanie 17.4. (0-1) Częstość występowania grupy krwi Rh- w pewnej populacji wynosi ok. 16%. Określ częstość występowania w tej populacji allelu D przy założeniu, że populacja znajduje się w stanie równowagi genetycznej.

Zadanie 18. Rytm pracy jest narzucany sercu kręgowca przez węzeł zatokowo-przedsionkowy. Impulsy rozchodzą się z niego specjalnym układem przewodzącym serca i pobudzają do skurczu najpierw mięśnie przedsionków, a następn

Zadanie 18.1. (0-1) Wyjaśnij, dlaczego przewodzenie impulsów w układzie przewodzącym serca musi być znacznie wolniejsze niż w układzie nerwowym.

Zadanie 18.2. (0-1) Określ, w jaki sposób na rytm pracy serca wpływają pobudzenia docierające do niego nerwami współczulnymi i przywspółczulnymi autonomicznego układu nerwowego.

Zadanie 19. Komplementarność zasad ma podstawowe znaczenie dla funkcjonowania kwasów nukleinowych jako nośników informacji genetycznej. Umożliwia ona m.in. zachodzenie takich procesów, jak replikacja i transkrypcja. 15 z

Zadanie 19.1. (0-1) Wyjaśnij, na czym polega komplementarność zasad.

Zadanie 19.2. (0-3) Wyjaśnij, w jaki sposób komplementarność zasad umożliwia zachodzenie wymienionych poniżej procesów. Translacja - Naprawa uszkodzonej nici DNA - Łączenie lepkich końców nici DNA rozciętej restryktazą -

Zadanie 20. W inżynierii genetycznej i biotechnologii wykorzystuje się różne enzymy. Poniżej wymieniono nazwy niektórych z nich. 1. polimeraza DNA zależna od DNA, 2. restryktaza, 3. polimeraza RNA zależna od DNA, 4. liga

Zadanie 20.1. (0-1) Opisz kolejne etapy procesu włączania fragmentu eukariotycznego DNA do plazmidu bakteryjnego. Wykorzystaj nazwy enzymów wybrane spośród wymienionych powyżej.

Zadanie 20.2. (0-2) Wyjaśnij, który rodzaj RNA (pre-mRNA czy mRNA) należy zastosować, aby skonstruować wektor umożliwiający bakterii wytwarzanie proinsuliny ludzkiej. Podaj nazwy komórek człowieka, z których należy go po

Zadanie 20.3. (0-2) Zakładając, że dysponujesz odpowiednim mRNA, opisz kolejne etapy otrzymywania wektora, na którego podstawie bakteria zacznie wytwarzać proinsulinę ludzką. Wykorzystaj nazwy enzymów wybrane spośród wym

Zadanie 21. Na poniższym wykresie przedstawiono zależność występującą wśród kijanek żaby Rana tigrina, które hodowano w identycznych warunkach, ale w czterech różnych naczyniach. Przy poszczególnych krzywych podano liczb

Zadanie 21.1. (0-2) Sformułuj wniosek dotyczący zależności między trzema zmiennymi uwzględnionymi na wykresie. Wyjaśnij przyczynę tej zależności.

Zadanie 21.2. (0-1) Wskaż krzywą, która dotyczy kijanek najwcześniej przechodzących przeobrażenie. Odpowiedź uzasadnij.

Zadanie 21.3. (0-1) Wymień trzy zmiany w budowie zewnętrznej kijanki, które zachodzą podczas jej przeobrażenia. 1. 2. 3.

Zadanie 22. Wyspy znajdujące się na Morzu Karaibskim są zasiedlone m.in. przez różne gatunki płazów i gadów. Zależność między liczbą gatunków tych kręgowców a wielkością powierzchni wyspy przedstawiono na poniższym wykre

Zadanie 22.1. (0-1) Sformułuj zależność wynikającą z wykresu oraz podaj jej przyczynę środowiskową.

Zadanie 22.2. (0-1) Oceń, które wyspy - małe czy duże - są bardziej narażone na zanikanie gatunków płazów i gadów w przypadku niszczenia ich siedlisk przez człowieka. Odpowiedź uzasadnij.

Zadanie 23. U wielu gatunków zwierząt po stosunkowo krótkim okresie godowym dochodzi do kojarzenia par. Jeśli o samicę konkuruje kilku samców, to ze względu na przyszłe potomstwo samica powinna wybrać na partnera samca c

Zadanie 23.1. (0-1) Wyjaśnij, dlaczego w opisanym doświadczeniu porównywano ze sobą potomstwo jednej samicy.

Zadanie 23.2. (0-1) Oceń, czy uzyskany wynik potwierdza tezę, że długość dźwięków godowych wydawanych przez samca rzekotki jest dla samicy dobrym pośrednim wskaźnikiem jakości jego genów. Odpowiedź uzasadnij.