Biologia · Matura · maj 2018 (rozszerzona)

Zadanie 1. Na rysunku przedstawiono zestaw doświadczalny przygotowany w celu zilustrowania właściwości błony komórkowej. Na podstawie: http://5e.plantphys.net

Zadanie 1.1. (0-1) Uzupełnij poniższe informacje - określ, jak po kilkunastu minutach zmieni się poziom cieczy w rurce w stosunku do zaznaczonego poziomu początkowego (podniesie się, obniży się), oraz podaj nazwę procesu

Zadanie 1.2. (0-1) Zaznacz właściwe dokończenie zdania wybrane spośród A-C oraz jego poprawne uzasadnienie wybrane spośród 1.-3. Jeżeli w zlewce będzie znajdował się 15% wodny roztwór glukozy, a w kolbie z dnem wykonanym

Zadanie 2. Na zdjęciu spod transmisyjnego mikroskopu elektronowego przedstawiono fragment komórki pochodzącej z kory nadnerczy i wydzielającej hormony. Na podstawie: http://www.informatics.jax.org

Zadanie 2.1. (0-2) Wykaż związek pomiędzy funkcją wewnątrzwydzielniczą komórek kory nadnerczy a występowaniem w nich licznych: 1. kropel tłuszczu zawierających estry cholesterolu 2. mitochondriów

Zadanie 2.2. (0-1) Wybierz i zaznacz nazwy dwóch hormonów wydzielanych przez korę nadnerczy dorosłego człowieka. A. glukagon B. kortyzol C. aldosteron D. parathormon E. wazopresyna Wypełnia egzaminator Nr zadania 1.1. 1.

Zadanie 3. Kolageny to białka będące głównym składnikiem macierzy zewnątrzkomórkowej zwierząt. Ich główną funkcją jest utrzymanie integralności strukturalnej i sprężystości tkanki łącznej. Kolagen jest syntetyzowany w fo

Zadanie 3.1. (0-1) Na podstawie przedstawionych informacji określ najwyższą rzędowość struktury białka - prokolagenu. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do cechy budowy tego białka.

Zadanie 3.2. (0-1) Na podstawie przedstawionych informacji i własnej wiedzy wyjaśnij, dlaczego przy niedoborze witaminy C mogą pękać naczynia krwionośne. W odpowiedzi uwzględnij budowę naczyń krwionośnych. MBI_1R

Zadanie 4. Uwalnianie przez organizmy energii cieplnej jest warunkiem ich przeżycia. Zwierzęta w hibernacji, noworodki niektórych gatunków (w tym - człowieka) i ssaki przystosowane do życia w niskich temperaturach wytwar

Zadanie 4.1. (0-1) Wyjaśnij, odnosząc się do mechanizmu fosforylacji oksydacyjnej, dlaczego obecność aktywnego białka rozprzęgającego w błonie wewnętrznej mitochondrium komórek brunatnej tkanki tłuszczowej jest przyczyną

Zadanie 4.2. (0-1) Wykaż związek między cechami brunatnej tkanki tłuszczowej - silnym unaczynieniem oraz obecnością licznych mitochondriów w jej komórkach - a funkcją pełnioną przez tę tkankę u zwierząt. Wypełnia egzamin

Zadanie 4.3. (0-1) Wykaż, uwzględniając stosunek powierzchni ciała do jego objętości, że u nowo narodzonych ssaków konieczne jest wytwarzanie dużej ilości ciepła dla utrzymania stałej temperatury ich ciała.

Zadanie 4.4. (0-1) Wyjaśnij, w jaki sposób opisana zdolność skupni cuchnącej do wytwarzania ciepła w czasie kwitnienia ułatwia tej roślinie rozmnażanie płciowe.

Zadanie 4.5. (0-1) Spośród wymienionych narządów organizmu człowieka wybierz i zaznacz ten, który oprócz swojej podstawowej funkcji może również pełnić funkcję termogeniczną. A. mięśnie szkieletowe B. skóra C. mózgowie D

Zadanie 5. Mikoryzacja to zabieg polegający na wprowadzeniu do podłoża, na którym rosną rośliny, określonej ilości zarodników i strzępek wyselekcjonowanych grzybów mikoryzowych. Badano wpływ mikoryzacji roślin na ilość m

Zadanie 5.1. (0-1) Sformułuj wniosek na podstawie wyników przedstawionego doświadczenia.

Zadanie 5.2. (0-1) Określ znaczenie mikoryzy dla grzybów. W odpowiedzi uwzględnij sposób odżywiania się grzybów. Wypełnia egzaminator Nr zadania 4.3. 4.4. 4.5. 5.1. 5.2. Maks. liczba pkt 1 1 1 1 1 Uzyskana liczba pkt roś

Zadanie 6. U drzew odległość między liśćmi asymilującymi CO2 i eksportującymi produkty fotosyntezy a korzeniami pobierającymi wodę i składniki mineralne z podłoża dochodzi nawet do kilkudziesięciu metrów. Koniecznością j

Zadanie 6.1. (0-1) Uporządkuj poszczególne elementy uczestniczące w transporcie cukrów u roślin okrytonasiennych w okresie letnim - zgodnie z kierunkiem transportu. Wpisz numery 2.-6. we właściwe miejsca tabeli. Elementy

Zadanie 6.2. (0-1) Wyjaśnij, dlaczego ograniczony dostęp wody w podłożu skutkuje ograniczeniem pobierania CO2 przez roślinę. W odpowiedzi uwzględnij funkcjonowanie aparatów szparkowych.

Zadanie 6.3. (0-1) Uzupełnij poniższe zdania tak, aby powstał poprawny opis dotyczący wiosennego transportu cukrów przez elementy drewna rośliny. Podkreśl w każdym nawiasie właściwe określenie. Transport wiosenny cukrów

Zadanie 7. Uczniowie mieli za pomocą mikroskopu świetlnego przeprowadzić obserwację cienkiego skrawka pochodzącego z bulwy spichrzowej ziemniaka.

Zadanie 7.1. (0-1) Ustal właściwą kolejność czynności, które należy wykonać w celu przeprowadzenia obserwacji mikroskopowej komórek miękiszu spichrzowego. Wpisz numery 2.-6. we właściwe miejsca tabeli. Czynności Kolejnoś

Zadanie 7.2. (0-1) Spośród rysunków A-D wybierz i zaznacz tkankę pochodzącą z bulwy spichrzowej ziemniaka, w której gromadzona jest skrobia zaobserwowana przez uczniów. Na podstawie: E. Malinowski, Anatomia roślin, Warsz

Zadanie 8. Określenie „zboża” odnosi się do roślin o podobnych cechach użytkowych, bogatych w skrobię. Większość roślin zbożowych należy do rodziny traw - do roślin jednoliściennych. Jedynie gryka, zaliczana do zbóż ze w

Zadanie 8.1. (0-1) Podaj jedną cechę budowy morfologicznej zarodka gryki odróżniającą go od zarodków pozostałych roślin zbożowych zaliczanych do roślin jednoliściennych.

Zadanie 8.2. (0-1) Określ, jaką funkcję pełni bielmo w ziarniakach zbóż i jakie ma ono znaczenie podczas kiełkowania.

Zadanie 8.3. (0-1) Wyjaśnij, dlaczego spożywanie produktów z mąki pochodzącej z pełnego przemiału (z całych ziarniaków) jest korzystne dla zdrowia człowieka. MBI_1R

Zadanie 9. Głowonogi wyróżniają się spośród pozostałych mięczaków m.in. układem krążenia zbudowanym z systemu naczyń krwionośnych, z których krew prawie nigdzie nie wylewa się do jamy ciała. W układzie tym występują serc

Zadanie 9.1. (0-1) Zaznacz właściwe dokończenie zdania wybrane spośród A-B oraz jego poprawne uzasadnienie wybrane spośród 1.-3. Pod względem funkcji pełnionej w układzie krążenia serca skrzelowe głowonogów można uznać z

Zadanie 9.2. (0-1) Podaj jedną cechę budowy zewnętrznej głowonogów, która odróżnia je od pozostałych mięczaków.

Zadanie 10. Na poniższym zdjęciu przedstawiono budowę skóry typową dla wielu przedstawicieli pewnej gromady kręgowców lądowych. Na podstawie: www.savalli.us/BIO370/Anatomy

Zadanie 10.1. (0-1) Określ przynależność systematyczną - gromadę - zwierzęcia, od którego pobrano tkankę, a następnie wykonano przedstawiony preparat. Odpowiedź uzasadnij, wskazując jedną cechę budowy skóry charakterysty

Zadanie 10.2. (0-1) Dla każdej z wymienionych warstw skóry podaj nazwę listka zarodkowego, z którego ta warstwa się rozwija. 1. Skóra właściwa: 2. Naskórek: naskórek gruczoły śluzowe gruczoły jadowe skóra właściwa MBI_1R

Zadanie 10.3. (0-1) Wykaż, że gruczoły jadowe odgrywają istotną rolę w funkcjonowaniu organizmu, którego budowę skóry przedstawiono na zdjęciu.

Zadanie 11. (0-1) Żebra ptaków są połączone z mostkiem i składają się z dwóch części: kręgowej i mostkowej. Obie części żeber są połączone ruchomo. Część kręgowa żeber zaopatrzona jest w haczyki. Na rysunku A przedstawio

Zadanie 12. Rytmiczne skurcze serca przebiegają pod wpływem bodźców powstających w samym sercu. Włókna mięśnia sercowego tworzące układ bodźcowo-przewodzący mają charakterystyczną budowę. Ich błona komórkowa odznacza się

Zadanie 12.1. (0-1) Wybierz ze schematu i zapisz literę: A, B lub C, którą oznaczono element układu bodźcowo-przewodzącego serca odgrywający rolę nadrzędną, i podaj jego nazwę.

Zadanie 12.2. (0-1) Oceń, czy poniższe informacje dotyczące układu bodźcowo-przewodzącego serca są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.

Zadanie 12.3. (0-1) Uzupełnij poniższe zdania tak, aby poprawnie opisywały regulujące działanie mechanizmów fizjologicznych wpływających na pracę serca. Podkreśl w każdym nawiasie właściwe określenie. Adrenalina wydziela

Zadanie 13. Efektem oddziaływania hormonu tyreotropowego (TSH) na receptory komórek tarczycy jest pobudzenie ich aktywności wydzielniczej. Hormon ten nie przenika do wnętrza komórki, ale łączy się z receptorem na powierz

Zadanie 13.1. (0-1) Na podstawie przedstawionych informacji i własnej wiedzy uzasadnij, że choroba Gravesa-Basedowa jest chorobą autoimmunizacyjną.

Zadanie 13.2. (0-1) Na podstawie przedstawionych informacji określ, czy TSH jest hormonem steroidowym, czy jest hormonem białkowym. Odpowiedź uzasadnij. Wypełnia egzaminator Nr zadania 12.1. 12.2. 12.3. 13.1. 13.2. Maks.

Zadanie 13.3. (0-2) Podaj nazwę gruczołu dokrewnego wydzielającego do krwi TSH oraz nazwę hormonu uwalnianego z tarczycy po pobudzeniu przez TSH, i określ wpływ hormonu tarczycy na oddychanie wewnątrzkomórkowe organizmu.

Zadanie 13.4. (0-1) Uzupełnij poniższe zdanie tak, aby powstał poprawny opis dotyczący mechanizmu regulacji wydzielania TSH. Podkreśl w każdym nawiasie właściwe określenie. (Pobudzenie / Hamowanie) aktywności wydzielnicz

Zadanie 14. Kwas foliowy (witamina z grupy B) jest niezbędny przy podziale komórkowym i dlatego odgrywa szczególną rolę w tkankach, w których podziały komórkowe są intensywne. Pełni on funkcję koenzymu w reakcjach przeno

Zadanie 14.1. (0-1) Zaznacz właściwe dokończenie zdania wybrane spośród A-B oraz jego poprawne uzasadnienie wybrane spośród 1.-3. Po podaniu MTX zachodzi inhibicja A. kompetycyjna, ponieważ 1. metotreksat, podobnie jak k

Zadanie 14.2. (0-1) Określ, czy podczas leczenia pacjenta chemioterapią, z wykorzystaniem dużych dawek MTX, można odwrócić inhibicję reakcji redukcji kwasu foliowego za pomocą wysokiej dawki tego kwasu. Odpowiedź uzasadn

Zadanie 14.3. (0-1) Wyjaśnij, dlaczego metotreksat jest najbardziej toksyczny dla dzielących się komórek w fazie S cyklu komórkowego. W odpowiedzi uwzględnij rolę kwasu foliowego w procesie zachodzącym w tej fazie.

Zadanie 14.4. (0-1) Podaj, dlaczego jednym ze skutków ubocznych stosowania małych dawek metotreksatu jest zahamowanie wytwarzania przeciwciał w organizmie. W odpowiedzi odnieś się do komórek układu odpornościowego. Wypeł

Zadanie 15. W celu sprawdzenia, czy na przejście komórek do fazy M cyklu komórkowego mogą mieć wpływ związki chemiczne zawarte w cytoplazmie innych komórek będących w fazie M, przeprowadzono doświadczenie w dwóch wariant

Zadanie 15.1. (0-1) Sformułuj wniosek na podstawie wyników przedstawionego doświadczenia. MBI_1R

Zadanie 15.2. (0-1) Określ, który wariant tego doświadczenia - A czy B - stanowił dla niego próbę kontrolną. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do roli tej próby w interpretacji wyników doświadczenia.

Zadanie 15.3. (0-1) Podaj nazwę podziału jądra komórkowego, który został wywołany wstrzyknięciem do oocytu cytoplazmy z dzielącej się komórki w fazie M, i rozpoznaj fazę podziału, którą oznaczono na schemacie literą X. O

Zadanie 15.4. (0-1) Uzasadnij tezę, że konsekwencją mutacji genów kodujących białka regulujące cykl komórkowy może być u człowieka rozwój nowotworu.

Zadanie 15.5. (0-1) Podaj przykład funkcji, jaką pełnią w niedzielącym się oocycie mikrotubule wchodzące w skład cytoszkieletu komórki. Wypełnia egzaminator Nr zadania 15.1. 15.2. 15.3. 15.4. 15.5. Maks. liczba pkt 1 1 1

Zadanie 16. Białka histonowe, typowe dla eukariontów, zbudowane są z części globularnej oraz z tzw. ogonka, wystającego poza nukleosom. Ogonki białek histonowych są miejscem modyfikacji chemicznych polegających m.in. na

Zadanie 16.1. (0-1) Podaj, który z procesów przedstawionych na schemacie - acetylacja czy deacetylacja - prowadzi do zahamowania ekspresji informacji genetycznej danego fragmentu DNA. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się d

Zadanie 16.2. (0-1) Określ, czy prawdziwe jest stwierdzenie, że procesy przedstawione na schemacie nie mogą zachodzić w mitochondrium. Odpowiedź uzasadnij. MBI_1R

Zadanie 17. U kotów brytyjskich produkcja eumelaniny, czyli czarnego barwnika, jest modyfikowana przez trzy allele genu autosomalnego, które w zależności od układu, w jakim pojawiają się w genotypie kota, determinują kol

Zadanie 17.1. (0-1) Zapisz, stosując podane oznaczenia alleli genów odpowiedzialnych za kolor sierści, wszystkie możliwe genotypy niebieskiego kota brytyjskiego.

Zadanie 17.2. (0-1) Zapisz, stosując podane oznaczenia alleli genów, genotypy kotów brytyjskich: cynamonowej samicy i czarnego samca, w których potomstwie znajdują się kocięta czarne, czekoladowe, niebieskie oraz liliowe

Zadanie 17.3. (0-2) Zapisz krzyżówkę genetyczną (szachownicę Punnetta) cynamonowej samicy i czarnego samca (rodziców z zadania 17.2.) i na podstawie tej krzyżówki określ prawdopodobieństwo, że kolejne kocię tych rodziców

Zadanie 18. W pewnej populacji motyli (populacja I), w której występują dwa allele warunkujące ubarwienie ciała, pozostającej w stanie równowagi genetycznej pod względem tych alleli, występowały zarówno motyle ciemne, ja

Zadanie 18.1. (0-1) Oblicz częstość allelu warunkującego ciemne ubarwienie ciała motyli w populacji I przed atakiem drapieżnika. Zapisz obliczenia. Obliczenia:

Zadanie 18.2. (0-1) Po przyjęciu założenia, że krzyżowanie się osobników jest losowe, określ, czy w populacji II motyli będą występowały osobniki o jasnym ubarwieniu ciała. Odpowiedź uzasadnij. MBI_1R

Zadanie 19. Wśród mikroflory jelita krwiopijnego pluskwiaka Rhodnius prolixus, który jest wektorem świdrowca wywołującego u ludzi groźną chorobę Chagasa, dominuje bakteria Rhodococcus rhodnii. Do genomu tej bakterii wpro

Zadanie 19.1. (0-1) Wyjaśnij, dlaczego gen kodujący cekropinę A wprowadza się do genomu bakterii Rhodococcus rhodnii w postaci cDNA otrzymanego w wyniku odwrotnej transkrypcji na matrycy eukariotycznego mRNA.

Zadanie 19.2. (0-1) Uzasadnij tezę, że stosowanie preparatów zawierających transgeniczne bakterie Rhodococcus rhodnii w celu zapobiegania roznoszenia choroby Chagasa jest korzystniejsze dla środowiska niż stosowanie chem

Zadanie 20. Spośród wielu substancji chemicznych, które przedostają się do środowiska morskiego, wysoką toksycznością i trwałością cechują się polichlorowane bifenyle (PCB). Wchłanianie PCB przez organizmy następuje w ró

Zadanie 20.1. (0-1) Na podstawie przedstawionych danych sformułuj wniosek dotyczący zależności między poziomem troficznym zajmowanym przez gatunek a stężeniem PCB w organizmie.

Zadanie 20.2. (0-1) Wypisz ze schematu dwa przykłady organizmów, między którymi występuje konkurencja międzygatunkowa. 1 i 2 i MBI_1R

Zadanie 21. Na poniższym wykresie przedstawiono wyniki badania, którego celem było określenie czynników wpływających na bogactwo gatunkowe wybranych wysp Karaibów. Na podstawie: Philip J. Darlington Jr, Zoogeography: The

Zadanie 21.1. (0-1) Sformułuj wniosek na podstawie przedstawionych wyników.

Zadanie 21.2. (0-1) Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące czynników wpływających na różnorodność gatunkową zwierząt na wyspach są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

Zadanie 22. (0-1) Wybierz i zaznacz poprawne dokończenie poniższego zdania. Konwencja waszyngtońska, zwana CITES A. powstała w celu ochrony dzikich gatunków zwierząt migrujących, które regularnie przekraczają granice pań