Biologia · Matura próbna · 2019 (rozszerzona)

Zadanie 1. W komórce roślinnej zależność potencjału wody (Ψw) od ciśnienia turgorowego ściany komórkowej (Ψp) i ciśnienia osmotycznego roztworu wewnątrzkomórkowego (Ψs) opisuje wzór: Ψw = Ψp + Ψs. Na rysunkach przedstawi

Zadanie 1.1. (0-1) Określ kierunek przepływu wody między przedstawionymi komórkami roślinnymi zanim umieszczono je w roztworze. Odpowiedź uzasadnij za pomocą odpowiednich obliczeń.

Zadanie 1.2. (0-1) Określ, w której z przedstawionych komórek po umieszczeniu w roztworze będzie można zaobserwować plazmolizę. Wyjaśnij, na czym polega to zjawisko, odwołując się do procesu osmozy. A B Ws = -2,3 MPa Wp

Zadanie 2. (0-1) Melaniny są grupą wielkocząsteczkowych barwników szeroko rozpowszechnionych w przyrodzie. Odpowiadają m.in. za kolor oczu, skóry i włosów, ponadto chronią komórki przed szkodliwym wpływem promieniowania

Zadanie 3. „Katalaza jest przykładem szczególnie skutecznie działającego enzymu chroniącego komórki przed skutkami toksycznego działania nadtlenku wodoru (H2O2). Wykazano, że H2O2 upośledza działanie wielu komórek, np. k

Zadanie 3.1. (0-1) Na podstawie własnej wiedzy podaj nazwę struktury komórki eukariotycznej, w której działa katalaza.

Zadanie 3.2. (0-1) Na podstawie własnej wiedzy opisz reakcję, którą katalizuje enzym katalaza.

Zadanie 3.3. (0-1) Wykaż, jaki może być związek między niedoborem katalazy w komórkach trzustki a rozwojem cukrzycy u ludzi.

Zadanie 3.4. (0-1) Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń dotyczących mutacji Japanese type B. Zaznacz literę P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, lub literę F - jeśli jest fałszywe. 1. W wyniku mutacji powstanie białko

Zadanie 3.5. (0-1) Określ (w %), jakie jest prawdopodobieństwo przekazania zmutowanego allelu przez osobę chorą na akatalasemię jej potomstwu. Odpowiedź uzasadnij.

Zadanie 4. W wielu komórkach najbardziej widoczną strukturę jądra interfazowego stanowi jąderko. Jest to region, w którym skupiają się organizatory jąderkowe, czyli części różnych chromosomów zawierające geny kodujące rR

Zadanie 4.1. (0-1) Wyjaśnij związek między wzrostem tempa metabolizmu komórki a aktywnością procesów zachodzących w jąderku.

Zadanie 4.2. (0-1) Wyjaśnij, dlaczego jąderko zanika podczas podziału jądra komórkowego.

Zadanie 4.3. (0-1) Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Zaznacz literę P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, lub literę F - jeśli jest fałszywe. 1. W jąderku zachodzi proces transkrypcji, w którym uczestniczy polimera

Zadanie 5. Dehydrogenaza mleczanowa (LDH) katalizuje odwracalną reakcję przekształcenia mleczanu w pirogronian. Kierunek reakcji katalizowanej przez LDH zależy od stosunku NADH + H+ do NAD+. W warunkach istniejących w ko

Zadanie 5.1. (0-2) Określ, do jakiej klasy enzymów należy dehydrogenaza mleczanowa. Uzasadnij swój wybór za pomocą jednego argumentu odnoszącego się do reakcji katalizowanych przez ten enzym. Klasa enzymów: Argument:

Zadanie 5.2. (0-1) Wyjaśnij, jakie znaczenie dla procesu fermentacji ma działanie dehydrogenazy mleczanowej podczas przekształcania pirogronianu w mleczan.

Zadanie 6. Na podstawie rodzaju metabolizmu, szybkości skurczów i podatności na zmęczenie wyróżnia się dwa podstawowe typy włókien mięśniowych: miocyty oksydacyjne i miocyty glikolityczne. W miocytach oksydacyjnych synte

Zadanie 6.1. (0-1) Wyjaśnij, dlaczego podczas ciężkiej i długotrwałej pracy główny wysiłek podejmują miocyty oksydacyjne. COO- COO- C C H CH3 CH3 OH + NAD+ O + NADH + H+ mleczan pirogronian 7 z 24 Próbny egzamin maturaln

Zadanie 6.2. (0-1) Określ, w których miocytach - oksydacyjnych czy glikolitycznych - występuje więcej mitochondriów. Odpowiedź uzasadnij.

Zadanie 6.3. (0-2) Skonstruuj tabelę, w której porównasz miocyty oksydacyjne z miocytami glikolitycznymi pod względem: typu oddychania, zawartości mioglobiny i szybkości narastania siły skurczu. 8 z 24 Próbny egzamin mat

Zadanie 7. Przeprowadzono obserwacje dwóch jednokomórkowych glonów A i B w celu ustalenia ich przynależności systematycznej do określonego królestwa. Badania mikroskopowe wykazały różnice w budowie chloroplastów i rodzaj

Zadanie 7.1. (0-1) Sformułuj wniosek wynikający z opisanych badań.

Zadanie 7.2. (0-1) Na podstawie wyników badań opisanych w tekście określ, jaką grupą: monofiletyczną, polifiletyczną czy parafiletyczną są glony. grupa monofiletyczna 3 4 2 1 grupa polifiletyczna 3 4 2 1 grupa parafiletyczn

Zadanie 8. Cholera jest zakaźną i niebezpieczną chorobą przewodu pokarmowego, wywoływaną przez Gram- -ujemne bakterie (Vibrio cholerae). Egzotoksyny wydzielane przez te bakterie pobudzają komórki jelita do uwalniania jon

Zadanie 8.1. (0-1) Wykaż zależność między działaniem egzotoksyny wydzielanej przez bakterie cholery a odwodnieniem organizmu spowodowanym biegunką.

Zadanie 8.2. (0-1) Wyjaśnij, w jaki sposób bakterie mogą przekazywać sobie geny warunkujące antybiotykooporność. W odpowiedzi podaj nazwę procesu, który za to odpowiada.

Zadanie 8.3. (0-1) Wyjaśnij, w jaki sposób tetracykliny hamują rozwój bakterii powodujących cholerę. 10 z 24 Próbny egzamin maturalny z Nową Erą Biologia - poziom rozszerzony

Zadanie 9. W tabeli przedstawiono skład chemiczny soku floemu i ksylemu łubinu białego (Lupinus albus). Składnik (mol ∙ m-3) Sok A Sok B K+ 9,0 66,9 Na+ 2,4 8,1 Ca2+ 0,43 ślad Mg2+ 0,67 3,4 Cl- 1,8 7,9 SO4 2- 0,29 4,3 H2

Zadanie 9.1. (0-1) Określ, którą literą - A czy B - oznaczono sok floemu. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do funkcji pełnionej przez floem. Sok floemu: Uzasadnienie:

Zadanie 9.2. (0-1) Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Zaznacz literę P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, lub literę F - jeśli jest fałszywe. 1. Zawartość aminokwasów w soku floemu i w soku ksylemu jest wynikiem sy

Zadanie 10. Reakcje roślin na czas trwania okresów światła i ciemności w ciągu doby noszą nazwę fotoperiodyzmu. Okres oddziaływania światła na rośliny to fotoperiod. Fotoperiod wpływa m.in. na kwitnienie roślin. Dlatego

Zadanie 10.1. (0-1) Określ, na którym schemacie - A czy B - przedstawiono roślinę dnia długiego (RDD). Odpowiedź uzasadnij. A B

Zadanie 10.2. (0-1) Uzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały prawdziwe informacje. Podkreśl w każdym nawiasie właściwe określenie. Przerwanie okresu ciemności zapobiega kwitnieniu roślin (dnia krótkiego / dnia długie

Zadanie 11. Bor jest mikroelementem, który u roślin odpowiada za prawidłowy wzrost organów generatywnych oraz najmłodszych części pędów i korzeni. Ponadto wpływa pozytywnie na kwitnienie, gospodarkę wodną, procesy oddych

Zadanie 11.1. (0-1) Sformułuj problem badawczy do przedstawionego doświadczenia.

Zadanie 11.2. (0-1) Sformułuj wniosek wynikający z przedstawionych wyników badań.

Zadanie 11.3. (0-1) Na podstawie własnej wiedzy i rysunku określ, do jakiej grupy roślin - jednoliściennych czy dwuliściennych - należy tytoń. Odpowiedź uzasadnij, podając dwie widoczne na rysunku cechy liścia typowe dla

Zadanie 12. W organizmach zwierzęcych cholesterol jest prekursorem związków steroidowych o funkcji regulacyjnej, np. hormonów, a jego pochodne pełnią w komórkach funkcje strukturalne. U larw owadów z cholesterolu lub roś

Zadanie 12.1. (0-2) Oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących znaczenia cholesterolu dla owadów. Uzasadnij swój wybór. I. Cholesterol jest związkiem egzogennym dla owadów mięsożernych. II. Cholesterol jest związkiem chemic

Zadanie 12.2. (0-1) Wyjaśnij, w jaki sposób niedobór cholesterolu może wpływać na rozwój owadów. 14 z 24 Próbny egzamin maturalny z Nową Erą Biologia - poziom rozszerzony

Zadanie 13. W trzech akwariach umieszczono po cztery ślimaki i zapewniono im optymalne warunki życia. W akwarium A umieszczono błotniarki stawowe (Lymnaea stagnalis), w akwarium B - żyworodki rzeczne (Viviparus viviparus

Zadanie 13.1. (0-1) Na podstawie wyników obserwacji określ, jakie narządy wymiany gazowej najprawdopodobniej występują u wymienionych gatunków ślimaków.

Zadanie 13.2. (0-1) Określ, czy błotniarka stawowa i błotniarka moczarowa należą do jednego rodzaju. Odpowiedź uzasadnij. nerw ślimakowy zwój spiralny błona podstawna komórki zmysłowe wewnętrzne błona nakrywkowa komórki

Zadanie 14. Na ilustracji przedstawiono właściwy receptor odbierający fale akustyczne, nazywany narządem spiralnym lub narządem Cortiego. Zachodzi w nim przetwarzanie fal akustycznych na impulsy nerwowe.

Zadanie 14.1. (0-1) Zaznacz w tabeli poprawne dokończenie zdania. Wybierz odpowiedzi spośród A-B oraz spośród 1-3. U człowieka narząd spiralny znajduje się w przewodzie A. ślimakowym, dlatego jest częścią ucha 1. zewnętr

Zadanie 14.2. (0-1) Wyjaśnij, w jaki sposób w narządzie spiralnym następuje przetworzenie fal akustycznych na impulsy nerwowe.

Zadanie 14.3. (0-1) Uporządkuj elementy (struktury) ucha i układu nerwowego w takiej kolejności, aby przedstawiały drogę fal dźwiękowych i impulsu nerwowego podczas powstawania wrażeń słuchowych. Wpisz w tabeli numery 1-

Zadanie 15. Główny układ zgodności tkankowej MHC to zespół białek powierzchniowych komórek, który prezentuje antygeny. Większość komórek ma w błonach komórkowych białka MHC klasy I. Pełnią one funkcję obronną przeciwko p

Zadanie 15.1. (0-1) Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Zaznacz literę P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, lub literę F - jeśli jest fałszywe. 1. Białko MHC klasy I jest białkiem transbłonowym zakotwiczonym w dwuwa

Zadanie 15.2. (0-1) Określ, jakie skutki spowoduje rozpoznanie przez limfocyt Tc komórki prezentującej obcy antygen na powierzchni MHC klasy I. S S S S S S

Zadanie 15.3. (0-1) Wyjaśnij, dlaczego zgodność białek MHC ma podstawowe znaczenie w doborze dawcy i biorcy przeszczepu.

Zadanie 16. Przeprowadzone badania wykazały, że witamina K bierze udział w wytwarzaniu przez wątrobę jednego z białek osocza krwi - protrombiny. Stwierdzono także, że niedobór witaminy K u noworodków jest przyczyną tzw.

Zadanie 16.1. (0-1) Zaznacz schemat, który poprawnie przedstawia etapy transportu witaminy K z jelita cienkiego do wątroby. A. jelito cienkie → żyła wątrobowa → wątroba B. jelito cienkie → żyła wrotna → wątroba C. jelito

Zadanie 16.2. (0-1) Podaj inne niż pokarm i farmaceutyki źródło witaminy K dla człowieka.

Zadanie 16.3. (0-1) Wyjaśnij związek między niedoborem witaminy K a występowaniem choroby krwotocznej u noworodków. W odpowiedzi uwzględnij udział witaminy K w procesie krzepnięcia krwi.

Zadanie 17. Na wykresie przedstawiono zmiany ilości materiału genetycznego i liczby chromosomów w dzielącej się komórce.

Zadanie 17.1. (0-1) Napisz, jakie znaczenie w rozmnażaniu płciowym człowieka ma proces oznaczony na wykresie literą C. 19 z 24 Próbny egzamin maturalny z Nową Erą Biologia - poziom rozszerzony

Zadanie 17.2. (0-1) Zaznacz nazwę komórki, której podział przebiega zgodnie z danymi przedstawionymi na wykresie. A. Spermatyda. B. Oocyt I rzędu. C. Spermatogonium. D. Ciałko kierunkowe. c - liczba cząsteczek DNA n - li

Zadanie 18. Skrzyżowano ze sobą rośliny należące do dwóch odmian kukurydzy: roślinę o nasionach pełnych i czerwonych z rośliną o nasionach białych i spłaszczonych. W F1 otrzymano 100% roślin o nasionach pełnych i czerwon

Zadanie 18.1. (0-1) Ustal, czy geny barwy i kształtu nasion kukurydzy są sprzężone. Odpowiedź uzasadnij.

Zadanie 18.2. (0-1) Przedstaw jedną z możliwych lokalizacji genów barwy nasion i genów kształtu nasion na chromosomach komórki diploidalnej osobnika z pokolenia F1. Wypełnia sprawdzający Nr zadania 17.1. 17.2. 18.1. 18.2

Zadanie 18.3. (0-1) Oceń, czy można obliczyć odległość między genami warunkującymi barwę nasion a genami warunkującymi kształt nasion. Jeśli tak, oblicz odległość między tymi genami, a jeśli nie - uzasadnij swoją odpowie

Zadanie 19. Na schemacie przedstawiono przebieg jednego z etapów transkrypcji.

Zadanie 19.1. (0-1) Uzupełnij schemat procesu transkrypcji. Wpisz w wyznaczone miejsca polarność nici RNA i DNA (koniec 3' i 5').

Zadanie 19.2. (0-1) Określ, która z nici DNA - A czy B - jest nicią kodującą.

Zadanie 19.3. (0-1) Podaj nazwę wiązań chemicznych w RNA, których wytworzenie katalizuje polimeraza RNA.

Zadanie 19.4. (0-1) Oceń prawdziwość stwierdzenia: ,,Odwrotna transkryptaza jest jednym z rodzajów polimerazy RNA”. Odpowiedź uzasadnij. nić A nić B hybrydowa helisa RNA-DNA rozwijanie zwijanie RNA ruch polimerazy polime

Zadanie 20. Jednym z najważniejszych zagrożeń związanych z uprawami roślin zmodyfikowanych genetycznie jest możliwość wprowadzenia ich nowych genów do spokrewnionych dzikich osobników. Istnieje obawa, że spontaniczna krz

Zadanie 20.1. (0-1) Określ, czy powstały w wyniku spontanicznego krzyżowania ,,superchwast” będzie rośliną zmodyfikowaną genetycznie, rośliną transgeniczną, czy też oba określenia będą poprawne. Odpowiedź uzasadnij.

Zadanie 20.2. (0-1) Wykaż, że przedstawiona metoda wprowadzenia transgenów do DNA chloroplastowego skutecznie zapobiega ich przenoszeniu do innych osobników.

Zadanie 21. Alczyk (Alle alle) to gatunek kluczowy dla Arktyki. Ponieważ żeruje w wodzie i gniazduje na lądzie, wynosi corocznie olbrzymie ilości materii organicznej z morza na ląd ubogi w substancje biogenne i sole mine

Zadanie 21.1. (0-1) Na podstawie przedstawionych informacji wyjaśnij zależność między ociepleniem klimatu a spadkiem różnorodności biologicznej Arktyki.

Zadanie 21.2. (0-1) Określ, do jakiego poziomu troficznego należą skoczogonki i niesporczaki w łańcuchach troficznych: spasania i detrytusowym. Łańcuch spasania: Łańcuch detrytusowy:

Zadanie 22. Tysiąc lat temu żubry nizinne występowały powszechnie w rozległych lasach pokrywających ówczesną Europę. Stanowiły wówczas cenne trofea myśliwskie, dlatego w średniowieczu w Polsce polowanie na żubry było prz

Zadanie 22.1. (0-1) Zaznacz mechanizm działania dryfu genetycznego, który wystąpił w populacji żubra nizinnego. Uzasadnij swój wybór. Uzasadnienie: katastrofa populacja wyjściowa odtworzona populacja osobniki, które prze

Zadanie 22.2. (0-1) Wyjaśnij, dlaczego stosunkowo niewielka liczebność populacji żubra nizinnego jest zagrożeniem dla tego gatunku. Uwzględnij podłoże genetyczne tego zjawiska. 23 z 24 Próbny egzamin maturalny z Nową Erą

Zadanie 22.3. (0-1) Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Zaznacz literę P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, lub literę F - jeśli jest fałszywe. 1. Ochrona gatunkowa żubra, wprowadzająca zakaz zabijania i niszczenia