Chemia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)

Zadanie 1. Dwa pierwiastki umownie oznaczone literami X i Z leżą w czwartym okresie układu okresowego pierwiastków. Ponadto wiadomo, że w stanie podstawowym: • atom pierwiastka X ma na ostatniej powłoce sześć elektronów;

Zadanie 1.1. (1 pkt) Uzupełnij poniższą tabelę. Wpisz symbole pierwiastków X i Z, dane dotyczące ich położenia w układzie okresowym oraz symbol bloku konfiguracyjnego, do którego należy każdy z pierwiastków. Symbol pierw

Zadanie 1.2. (1 pkt) Wybierz ten pierwiastek (X albo Z), którego atomy w stanie podstawowym mają większą liczbę elektronów niesparowanych. Uzupełnij poniższy zapis, tak aby przedstawiał on konfigurację elektronową atomu

Zadanie 1.3. (1 pkt) Napisz wzór sumaryczny wodorku pierwiastka X oraz wzór sumaryczny tlenku pierwiastka Z, w którym ten pierwiastek przyjmuje maksymalny stopień utlenienia. Wzór sumaryczny wodorku pierwiastka X: Wzór s

Zadanie 2. (2 pkt) Izotop radu 226Ra ulega rozpadowi α. Tej przemianie towarzyszy emisja promieniowania γ. Cząstki α emitowane przez rad mogą służyć do wybijania neutronów z lekkich jąder, np. berylu 9Be. Na podstawie: A

Zadanie 3. (1 pkt) Poniżej przedstawiono wykres zależności masy promieniotwórczego izotopu polonu 216Po od czasu. Symbol mp oznacza początkową masę izotopu. Na podstawie: A. Czerwiński, Energia jądrowa i promieniotwórczo

Zadanie 4. (1 pkt) Masa atomowa izotopu jest w przybliżeniu równa jego liczbie masowej A. Miedź występuje w przyrodzie w postaci dwóch trwałych izotopów. Skład izotopowy miedzi (w zaokrągleniu do jedności) przedstawiono

Zadanie 5. (1 pkt) Spośród substancji, których wzory podano poniżej, wybierz wszystkie związki jonowe. Podkreśl wzory wybranych substancji. CH3OH CH3CH2I CH3CH2NH3Cl C6H5ONa SrCl2

Zadanie 6. (1 pkt) W poniższej tabeli zestawiono wybrane właściwości pewnej substancji. masa molowa 42 g·mol-1 temperatura topnienia pod ciśnieniem 1013 hPa 610 ºC temperatura wrzenia pod ciśnieniem 1013 hPa 1360 ºC rozp

Zadanie 7. Chloroform (trichlorometan) o wzorze CHCl3 i trichlorek fosforu o wzorze PCl3 są związkami kowalencyjnymi.

Zadanie 7.1. (1 pkt) Określ kształt cząsteczki chloroformu (cząsteczka tetraedryczna, płaska, liniowa).

Zadanie 7.2. (1 pkt) Narysuj wzór elektronowy cząsteczki CHCl3 oraz wzór elektronowy cząsteczki PCl3 - zaznacz kreskami wiązania chemiczne oraz wolne pary elektronowe.

Zadanie 7.3. (1 pkt) Oceń, czy atom centralny w cząsteczce chloroformu i w cząsteczce trichlorku fosforu może tworzyć wiązanie koordynacyjne. Odpowiedź uzasadnij. Chloroform: Trichlorek fosforu: Wypełnia egzaminator Nr z

Zadanie 8. (2 pkt) Reakcja syntezy amoniaku przebiega zgodnie z równaniem: N2 (g) + 3H2 (g) ⇄ 2NH3 (g) W mieszaninie wodoru i azotu użytej do syntezy amoniaku zawartość wodoru wyrażona w procentach objętościowych jest ró

Zadanie 9. W procesie parowego reformingu metanu (konwersji metanu z parą wodną) w pierwszym etapie ten gaz reaguje z parą wodną w obecności katalizatora niklowego - w temperaturze około 1070 K i pod ciśnieniem około 3 ·

Zadanie 9.1. (2 pkt) Określ, czy wzrost temperatury wpływa na zwiększenie wydajności opisanej reakcji konwersji, jeżeli zachodzi ona pod stałym ciśnieniem p, oraz czy wzrost ciśnienia skutkuje wzrostem wydajności tej rea

Zadanie 9.2. (1 pkt) Szybkość opisanej reakcji wzrasta ze wzrostem ciśnienia. Poniżej zestawiono warunki, w jakich przeprowadza się opisany proces parowego reformingu metanu: I temperatura około 1070 K II ciśnienie około

Zadanie 9.3. (2 pkt) Oblicz, ile m3 wodoru w przeliczeniu na warunki normalne powstało w pierwszym etapie parowego reformingu metanu prowadzonego w temperaturze 1070 K i pod ciśnieniem 3 · 104 hPa, jeżeli wykorzystano 1

Zadanie 10. (2 pkt) Próbkę czystego węglanu wapnia o masie m prażono przez pewien czas w otwartym naczyniu. Przebiegła wtedy reakcja zilustrowana równaniem: CaCO3 → CaO + CO2 Po przerwaniu ogrzewania stwierdzono, że w na

Zadanie 11. (3 pkt) Wykonano doświadczenie, którego przebieg zilustrowano na rysunku. Przed wykonaniem doświadczenia woda wapienna była klarownym roztworem. W czasie doświadczenia zaobserwowano, że woda wapienna początko

Zadanie 12. (1 pkt) W temperaturze 25 ºC do zlewki z wodą destylowaną wsypano krystaliczny siarczan(VI) wapnia. Zawartość zlewki dokładnie wymieszano, następnie odstawiono. Stwierdzono, że na dnie zlewki pozostał nierozp

Zadanie 13. (1 pkt) W temperaturze T przygotowano wodne roztwory sześciu elektrolitów: NaBr, NH4NO3, HCl, HCOOH, NaClO, NaClO4 o jednakowym stężeniu molowym równym 0,1 3 mol dm- ⋅ Porównaj pH tych roztworów. Uzupełnij zd

Zadanie 14. Reakcja jonów jodkowych z jonami azotanowymi(III) w środowisku kwasowym przebiega według schematu: 2 2 2 NO I H I NO H O →

Zadanie 14.1. (1 pkt) Napisz w formie jonowej z uwzględnieniem oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-elektronowy) równanie procesu redukcji i równanie procesu utleniania zachodzących podczas tej przemiany.

Zadanie 14.2. (1 pkt) Uzupełnij schemat reakcji jonów jodkowych z jonami azotanowymi(III) w środowisku kwasowym - wpisz współczynniki stechiometryczne. 2 2 2 NO I H I NO H O →

Zadanie 14.3. (1 pkt) Do probówki wprowadzono bezbarwny klarowny roztwór azotanu(III) sodu, który zakwaszono rozcieńczonym roztworem kwasu siarkowego(VI), a następnie dodano do niego kroplami bezbarwny roztwór jodku pota

Zadanie 15. (1 pkt) Trichlorek fosforu reaguje z wodą zgodnie z równaniem: 3 2 3 3 PCl 3H O H PO 3HCl  Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2010. Oceń, czy opisana reakcja jest reakcją ut

Zadanie 16. Zbudowano ogniwo złożone z następujących półogniw: Półogniwo Proces przebiegający w półogniwie Potencjał standardowy Eº, V 3 Cr Cr +│ 3 Cr 3e Cr  -0,744 2 2 MnO , H , Mn (Pt) 2 2 2 MnO 4H 2e Mn 2H O  +1,224

Zadanie 16.1. (1 pkt) Napisz w formie jonowej równanie reakcji, która zachodzi podczas pracy opisanego ogniwa.

Zadanie 16.2. (1 pkt) Oblicz siłę elektromotoryczną opisanego ogniwa w warunkach standardowych. Wypełnia egzaminator Nr zadania 14.1. 14.2. 14.3. 15. 16.1. 16.2. Maks. liczba pkt 1 1 1 1 1 1 Uzyskana liczba pkt Poziom ro

Zadanie 17. Poniżej przedstawiono wzory ośmiu węglowodorów: I II III C H2 C CH3 CH3 C C CH3 C H3 IV V VI CH CH CH3 C H3 CH3 CH3 CH C CH3 CH3 C H3 CH3 VII VIII C H2 CH CH CH2 CH C C CH CH3 CH3 CH3 C H3

Zadanie 17.1. (1 pkt) Uzupełnij tabelę - wpisz numery, którymi oznaczono wzory odpowiednich węglowodorów. Numery wzorów węglowodorów węglowodory nasycone alkiny pary izomerów

Zadanie 17.2. (1 pkt) Napisz nazwy systematyczne węglowodorów, których wzory oznaczono numerami V i VIII. Węglowodór V: Węglowodór VIII: Poziom rozszerzony MCH_1R

Zadanie 18. W przypadku węglowodorów o podobnej strukturze i liczbie atomów węgla temperatura topnienia jest tym wyższa, im więcej elementów symetrii ma cząsteczka związku. Na podstawie: R. J. C. Brown, Melting Point and

Zadanie 18.1. (1 pkt) Poniżej przedstawiono wzory dwóch węglowodorów - benzenu i toluenu: CH3 benzen toluen Temperatura topnienia benzenu (pod ciśnieniem atmosferycznym) wynosi 5,53 ºC. Na podstawie: W. Mizerski, Tablice

Zadanie 18.2. (1 pkt) Dwa izomeryczne butyny, których cząsteczki mają budowę łańcuchową, znacznie się różnią temperaturą topnienia. W poniższej tabeli podano wartość temperatury topnienia (pod ciśnieniem atmosferycznym)

Zadanie 19. (1 pkt) Napisz wzory uproszczone wszystkich pochodnych benzenu, które są izomerami związku o wzorze: CH2CH3

Zadanie 20. (1 pkt) W reakcji monochlorowania propanu, która zachodzi w temperaturze 25 ºC pod wpływem światła, powstają dwa izomery: 1-chloropropan z wydajnością 45% i 2-chloropropan z wydajnością 55%. Reakcja monobromo

Zadanie 21. (2 pkt) Spośród izomerycznych alkenów o wzorze sumarycznym C6H12 tylko alkeny A i B utworzyły w reakcji z HCl (jako produkt główny) halogenek alkilowy o wzorze: CH3 CH2 C CH3 Cl CH2 CH3 O tych alkenach wiadom

Zadanie 22. Halogenki alkilów ulegają zasadowej hydrolizie.

Zadanie 22.1. (2 pkt) Napisz w formie jonowej, stosując wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych, równanie hydrolizy zasadowej 2-bromo-2-metylopropanu. Napisz nazwę systematyczną organicznego produktu tej re

Zadanie 22.2. (1 pkt) Określ mechanizm (elektrofilowy, nukleofilowy, rodnikowy) opisanej reakcji. Wypełnia egzaminator Nr zadania 19. 20. 21. 22.1. 22.2. Maks. liczba pkt 1 1 2 2 1 Uzyskana liczba pkt Poziom rozszerzony

Zadanie 23. (2 pkt) Standardowa molowa entalpia reakcji spalania glicerolu opisanej równaniem: 1 3 5 3 2 2 2 2 C H (OH) (c) 3 O (g) 3CO (g) 4H O(c) → wynosi 3 5 3 o 1 sp C H (OH) Δ 1655 kJ mol- ⋅ H . Standardowa entalpia

Zadanie 24. Etery są związkami o wzorze R-O-R’, przy czym R i R’ mogą być zarówno grupami alkilowymi, jak i arylowymi. W poniższej tabeli zestawiono wartości temperatury wrzenia tw (pod ciśnieniem 1013 hPa) wybranych alk

Zadanie 24.1. (1 pkt) Czy alkohole i etery o tej samej liczbie atomów węgla w cząsteczce są izomerami? Uzasadnij swoją odpowiedź. Odnieś się do związków, których wzory wymieniono w tabeli.

Zadanie 24.2. (2 pkt) Spośród związków o wzorach podanych w tabeli wybierz substancję najmniej lotną i substancję najbardziej lotną. Napisz numery, którymi oznaczono wzory wybranych związków. Następnie wyjaśnij, dlaczego

Zadanie 25.1. (1 pkt) Przeanalizuj budowę cząsteczki kwasu winowego ze względu na możliwość wystąpienia stereoizomerii i odpowiedz na poniższe pytanie. Wpisz TAK albo NIE do tabeli i podaj uzasadnienie. Czy obecność w cz

Zadanie 25.2. (1 pkt) Uzupełnij poniższe schematy - utwórz wzory w projekcji Fischera dwóch stereoizomerów kwasu winowego będących diastereoizomerami. COOH COOH COOH COOH

Zadanie 26. (1 pkt) Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) organicznego produktu reakcji kwasu winowego z metanolem użytym w nadmiarze w środowisku stężonego kwasu siarkowego(VI). Poziom rozszerzony MCH_1R

Zadanie 27. Wykonano doświadczenie, w którym do dwóch probówek z tym samym odczynnikiem wprowadzono wodne roztwory dwóch związków chemicznych. Do probówki I wprowadzono wodny roztwór winianu disodu (NaOOC-CH(OH)-CH(OH)-C

Zadanie 27.1. (1 pkt) Uzupełnij schemat doświadczenia. Podkreśl nazwę odczynnika, który - po dodaniu do niego roztworów opisanych związków i wymieszaniu zawartości probówek - umożliwi zaobserwowanie różnic w przebiegu do

Zadanie 27.2. (1 pkt) Opisz zmiany możliwe do zaobserwowania w czasie doświadczenia, pozwalające na potwierdzenie, że do probówki I wprowadzono roztwór winianu disodu, a do probówki II - roztwór octanu sodu. Probówka I:

Zadanie 28. (2 pkt) W czterech probówkach umieszczono próbki substancji organicznych lub ich wodnych roztworów - zgodnie z poniższym rysunkiem. Obecność niektórych substancji organicznych można potwierdzić przez wykonani

Zadanie 29. (2 pkt) Tripeptyd, którego wzór przedstawiono poniżej, zbudowany jest z reszt trzech różnych aminokwasów. CO CH N H2 C H CH3 C H3 CO C H NH HOOC CH2 COOH C H CH2 NH glicerol I trioleinian glicerolu II kleik s

Zadanie 30. (1 pkt) Poniższy wzór ilustruje budowę deoksyrybonukleotydu: N O CH2 O OH O H OH O P N N N NH2 H H H H H Napisz wzór taflowy Hawortha formy pierścieniowej monosacharydu, którego reszta wchodzi w skład tego de

Zadanie 31. Nylon jest syntetycznym tworzywem sztucznym o następującym wzorze ogólnym: [ ] 2 6 2 4 NH (CH ) NH CO (CH ) CO -n Powstaje on w wyniku reakcji polikondensacji odpowiedniej diaminy i odpowiedniego kwasu dikarb

Zadanie 31.1. (1 pkt) Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) diaminy oraz kwasu dikarboksylowego, z których to substancji otrzymuje się nylon w reakcji polikondensacji. Wzór diaminy: Wzór kwasu dikarboksylowego:

Zadanie 31.2. (1 pkt) Poniżej wymieniono nazwy związków, które powstają w wyniku kondensacji związków o mniejszych cząsteczkach. Spośród wymienionych grup wybierz grupę tych związków, w których cząsteczkach powstały w wy