Fizyka · Matura · maj 2012 (podstawowa)

Zadanie 1. (1 pkt) Sokół leci po linii prostej z prędkością 25 m/s, goniąc gołębia, który porusza się po tej samej prostej z prędkością 20 m/s. Jeśli początkowa odległość między ptakami wynosiła 0,5 km, to sokół dogoni g

Zadanie 2. (1 pkt) Na podstawie podanego wykresu zależności prędkości od czasu można stwierdzić, że prędkość początkowa v0 i przyspieszenie a ciała są równe odpowiednio A. v0 = 3 m s a = 0,8 2 m s B. v0 = 3 m s a = 1,25

Zadanie 3. (1 pkt) Sztuczny satelita Ziemi porusza się z prędkością v po orbicie kołowej. Jeśli v1 oznacza wartość pierwszej prędkości kosmicznej, a v2 - drugiej prędkości kosmicznej, to prawidłowa jest relacja A. v1 < v

Zadanie 4. (1 pkt) Jasio ciągnie zabawkę o ciężarze P za sznurek skierowany pod kątem α do podłogi. Siła napięcia sznurka wynosi F, a współczynnik tarcia zabawki o podłogę jest równy µ. Aby rozstrzygnąć, czy zabawka rusz

Zadanie 5. (1 pkt) Karłowata planeta Pluton porusza się po wydłużonej orbicie eliptycznej. Jej prędkość jest największa przy najmniejszej odległości od Słońca (peryhelium), a najmniejsza przy odległości największej (aphe

Zadanie 6. (1 pkt) Wykres przedstawia zależność wychylenia od czasu dla dwóch mas m1 lub m2 zawieszonych kolejno na tej samej sprężynie. Z wykresu wynika, że masa m2 w porównaniu z masą m1 jest A. 4 razy większa. B. 2 ra

Zadanie 7. (1 pkt) W idealnym silniku cieplnym bezwzględna temperatura grzejnika jest 5 razy wyższa od bezwzględnej temperatury chłodnicy. Jeśli z grzejnika silnik pobrał 1000 J, to do chłodnicy oddał A. 200 J. B. 250 J.

Zadanie 8. (1 pkt) Wiązka światła białego ulega załamaniu w soczewce skupiającej (pojedynczej, tzn. wykonanej z jednego rodzaju szkła). Jeśli ogniskowa soczewki jest równa fc dla światła czerwonego, fn dla światła niebie

Zadanie 9. (1 pkt) Strumień elektronów porusza się w bańce szklanej od katody (K) do anody (A). W wyniku oddziaływania pola magnetycznego strumień ten odchyli się A. w stronę bieguna S. B. w stronę bieguna N. C. w górę.

Zadanie 10. (1 pkt) Deterministyczny (przyczynowy) opis zjawisk fizycznych nie stosuje się do A. całkowitego wewnętrznego odbicia światła. B. rozpadu  jądra atomowego. C. ruchu planet wokół Słońca. D. topnienia lodu. ma

Zadanie 11. Bicykl (2 pkt) Rowery tego typu były produkowane w 70-tych i 80-tych latach XIX wieku. Przyjmijmy, że duże koło przednie miało średnicę 150 cm, a małe tylne - 50 cm. Cyklista jadąc szybko, wykonywał jeden obr

Zadanie 12. Pudło i pocisk (5 pkt) Pocisk o masie 10 g lecący poziomo z prędkością 600 m/s wpada do pudła z piaskiem o masie 5 kg i grzęźnie w nim. Pudło początkowo spoczywało na poziomym podłożu. Współczynnik tarcia pud

Zadanie 12.1 (2 pkt) Oblicz prędkość pudła wraz z pociskiem tuż po ugrzęźnięciu pocisku (zatrzymaniu ruchu względnego). Wskazówka: ponieważ ugrzęźnięcie pocisku trwa bardzo krótko, więc można zaniedbać skutki działania s

Zadanie 12.2 (2 pkt) Przyjmując prędkość pudła z pociskiem tuż po ugrzęźnięciu pocisku równą 1 m/s, oblicz odległość, na jaką przemieści się ono do chwili zatrzymania. Poziom podstawowy 5

Zadanie 12.3 (1 pkt) Uzupełnij zdanie, wpisując większa od, mniejsza od lub równa. Energia kinetyczna pudła wraz z pociskiem tuż po jego ugrzęźnięciu jest początkowej energii kinetycznej pocisku. Uzasadnij swój wybór.

Zadanie 13. Dwa wahadła (3 pkt) Uczeń chce zbudować dwa wahadła: matematyczne i sprężynowe, o takim samym okresie drgań. Dysponuje lekką sprężyną o współczynniku sprężystości równym 7 N/m, dwoma małymi ciężarkami o masie

Zadanie 13.1 (2 pkt) Wykaż, wykonując obliczenia, że uczniowi nie uda się zrealizować tego pomysłu.

Zadanie 13.2 (1 pkt) Oprócz przedmiotów wymienionych wyżej uczeń otrzymał trzeci ciężarek o masie 500 g, który można zawiesić razem z jednym z dwóch poprzednich. Czy teraz zbudowanie zaplanowanych wahadeł jest możliwe? N

Zadanie 14. Zakochani (3 pkt) Para zakochanych o masach 50 kg i 60 kg siedzi na ławce w parku. Odległość między środkami ich mas wynosi 0,6 m.

Zadanie 14.1 (2 pkt) Oblicz przybliżoną wartość siły ich wzajemnego oddziaływania grawitacyjnego.

Zadanie 14.2 (1 pkt) Wyjaśnij, dlaczego dokładne obliczenie siły oddziaływania grawitacyjnego zakochanych nie jest możliwe, jeśli dysponujemy tylko danymi wymienionymi wyżej i danymi zawartymi w karcie wzorów.

Zadanie 15. Ruch z tarciem (4 pkt) Uczniowie położyli na stole klocek, do którego doczepili siłomierz (rys.). Działając na klocek stałą siłą wprawili go w ruch i mierzyli jego przyspieszenie a. Doświadczenie powtórzyli k

Zadanie 15.1 (1 pkt) Napisz wartość przyspieszenia klocka, gdy siła F wynosi 0,5 N. Uzasadnij odpowiedź.

Zadanie 15.2 (1 pkt) Na podstawie wykresu można wyznaczyć siłę tarcia T działającą na klocek w czasie jego ruchu. Podaj wartość T i uzasadnij ten wynik.

Zadanie 15.3 (2 pkt) Na podstawie wykresu można wyznaczyć masę klocka m. Oblicz wartość m, stosując odpowiednie zależności.

Zadanie 16. Sprawność (2 pkt) Energia elektryczna jest przekazywana z elektrowni do odbiorcy w ten sposób, że najpierw urządzenie A podwyższa napięcie otrzymywane z generatorów elektrowni, a następnie prąd jest przesyłan

Zadanie 17. Elektroskop (3 pkt) Elektroskop można naładować trwale, dotykając talerzyka (główki) elektroskopu naładowaną pałeczką metalową, albo dotykając i przesuwając naelektryzowaną pałeczkę plastykową (jak na rysunku

Zadanie 17.1 (2 pkt) a) Wyjaśnij, dlaczego samo dotknięcie talerzyka pałeczką plastykową daje niewielki efekt i konieczne jest jej przesuwanie. b) Wyjaśnij, dlaczego przy dotknięciu pałeczką metalową przesuwanie nie jest

Zadanie 17.2 (1 pkt) Wychylenie listka elektroskopu zależy od różnicy potencjałów między pionowym prętem (wraz z listkiem) a obudową elektroskopu. Aby elektroskop nie rozładowywał się natychmiast po naładowaniu, a listek

Zadanie 18. Kominiarz (2 pkt) Przynajmniej raz w roku do mieszkań w miastach przychodzi kominiarz, który sprawdza drożność przewodów kominowych przykładając do kratki wentylacyjnej wiatraczek z miernikiem szybkości obrot

Zadanie 18.1 (1 pkt) Wyjaśnij, dlaczego wiatraczek działa lepiej zimą (w okresie, gdy włączone jest ogrzewanie), niż latem.

Zadanie 18.2 (1 pkt) W którą stronę przepływa powietrze w czasie badania zimą - z przewodu kominowego do pokoju, czy odwrotnie? Napisz i uzasadnij odpowiedź. b a c d Poziom podstawowy 9

Zadanie 19. Żyrandol (2 pkt) Żarówki w żyrandolu świecą po rozżarzeniu się włókna wolframowego. Zauważono, że zaraz po włączeniu światła obwód żyrandola dobrze przewodził prąd (natężenie prądu było duże), ale po chwili z

Zadanie 20. Pomiar ogniskowej soczewki (5 pkt)

Zadanie 20.1 (3 pkt) Opisz doświadczenie pozwalające na wyznaczenie ogniskowej f soczewki skupiającej, jeśli oprócz tej soczewki masz do dyspozycji małe źródło światła (np. diodę), linijkę i ekran. W opisie wymień niezbę

Zadanie 20.2 (1 pkt) Podaj zależność matematyczną, z której skorzystasz w celu obliczenia wartości ogniskowej. Objaśnij symbole występujące w tej zależności.

Zadanie 20.3 (1 pkt) Napisz, w jaki sposób można zwiększyć dokładność pomiaru ogniskowej. Wypełnia egzaminator Nr zadania 17.1 17.2 18.1 18.2 19. 20.1 20.2 20.3 Maks. liczba pkt 2 1 1 1 2 3 1 1 Uzyskana liczba pkt Poziom

Zadanie 21. Działanie światła na metal (4 pkt) Metalowy krążek jest osadzony na główce elektroskopu. Pod wpływem padającego światła nadfioletowego krążek elektryzuje się i dodatkowo ogrzewa.

Zadanie 21.1 (2 pkt) a) Wyjaśnij przyczynę elektryzowania się krążka. b) Podaj znak ładunku uzyskanego przez krążek. Uzasadnij odpowiedź.

Zadanie 21.2 (1 pkt) Jeśli światło pada na krążek przez długi czas, jego ładunek po pewnym czasie przestaje rosnąć (ustala się). Wyjaśnij, dlaczego dalsze naświetlanie krążka nie zwiększa jego ładunku.

Zadanie 21.3 (1 pkt) Mikrofale są falami elektromagnetycznymi, których długość jest znacznie większa, niż promieni nadfioletowych. Uzupełnij poniższe zdanie, podkreślając właściwe słowa. Gdybyśmy zamiast światła nadfiole

Zadanie 22. Atom wodoru (2 pkt) Na przedstawionym rysunku na osi pionowej odłożono energię elektronu w atomie wodoru. W stanie podstawowym elektron ma najniższą możliwą energię, równą E1 = -13,6 eV.

Zadanie 22.1 (1 pkt) Zaznacz linią poziomą na właściwej wysokości pierwszy stan wzbudzony.

Zadanie 22.2 (1 pkt) Zaznacz strzałką pionową przejście elektronu odpowiadające jednej z linii w widmie emisyjnym wodoru. E1 0 E Poziom podstawowy 11

Zadanie 23. Rozpraszanie na krysztale (3 pkt) Poniżej zamieszczono obrazy uzyskane na kliszy fotograficznej po skierowaniu wiązki neutronów i wiązki promieni rentgenowskich (jest to krótkofalowe promieniowanie elektromag

Zadanie 23.1 (1 pkt) Napisz, o jakiej naturze neutronów świadczy fotografia 1.

Zadanie 23.2 (2 pkt) Załóżmy, że układ plamek na obu powyższych fotografiach jest identyczny (co z pewnych drugorzędnych powodów niezupełnie się zgadza z obserwacjami), a pomiar kątów odchylenia wiązki dał dla każdej pla