# Egzamin zawodowy — zadanie PE

> Źródło: matura.lol — https://matura.lol/question/a06-2014-wrzesien-egzamin-zawodowy-praktyczny/zad/PE
> Wersja Markdown strony zadania (dla asystentów AI). Przy cytowaniu podaj matura.lol i link powyżej.

- arkusz: Egzamin zawodowy A06 · wrzesień 2014
- rok: 2014
- typ: closed

## Treść

Zadanie egzaminacyjne
Przeprowadź proces ekstrakcji okresowej substancji oleistych z nasion rzepaku, a następnie sporządź
protokół z wykonanej ekstrakcji w Tabeli 1.
Do wykonania zadania wykorzystaj schemat blokowy oraz podane trzy procedury.
Zadanie wykonaj na przygotowanym stanowisku pracy wyposażonym w niezbędne materiały, sprzęt
laboratoryjny oraz odczynniki. Informacje o wyposażeniu stanowiska zapisz w Tabeli 1.
Przestrzegaj zasad organizacji pracy, przepisów BHP i ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony
środowiska. Umyj starannie szkło laboratoryjne wykorzystywane w toku analizy. Uporządkuj stanowisko
pracy.
Schemat blokowy procesu ekstrakcji okresowej substancji oleistych z nasion rzepaku:
Nasiona rzepak! Te .
OSP > Mielenie nasion rzepaku
Frakcja Li II
Frakcjonowanie mlewa
Frakcja najdrobniejsza
Próbka
surowca do
ekstrakcji
Heksan Ekstrakcja substancji
--||--ŻŹŻ LĄ . .
oleistych z nasion rzepaku
Ekstrakt - do Rafinat
wydzielenia - pozostałość
surowego oleju poekstrakcyjna
Procedura 1. Przygotowanie materiałów.
1. Odważ na wadze technicznej zmielone nasiona rzepaku, w ilości dostosowanej do wymagań
technicznych wytrząsarki, znajdującej się na stanowisku pracy. Zapisz wynik ważenia w tabeli 1.
2. Przygotuj pojemniki z tworzywa na frakcje mlewa i rafinat (4 szt).
3. Przygotuj etykiety do opakowań (5 szt) - dostępne na stanowisku wspólnym dla kilku zdających.
4. Przygotuj dwa krążki filtracyjne dostępne na stanowisku wspólnym dla kilku zdających.
5. Odmierz cylindrem miarowym 70 cm? heksanu, przelej do kolby stozkowej o pojemności 250 cm?
i zamknij korkiem. Heksan dostępny jest na stanowisku wspólnym dla kilku zdających.
Procedura 2. Rozdzielanie frakcji zmielonych nasion rzepaku.
Rozdziel frakcje zmielonych nasion rzepaku w wytrząsarce. W tym celu:
1. Zapoznaj się z instrukcją obsługi wytrząsarki, znajdującą się na stanowisku egzaminacyjnym.
2. Wybierz z dostępnego kompletu dwa sita o najniższym rozmiarze oczek i zmontuj zestaw do
frakcjonowania mlewa. Zapisz w Tabeli 1. wybrane rozmiary oczek sit.
3. Ustaw czas wytrząsania na 10 min. i włącz wytrząsarkę.
4. Po zakończeniu pracy wytrząsarki zważ wszystkie frakcje mlewa i zapisz masy frakcji w Tabeli 1.
5. Oczyść szczotką sita wibracyjne oraz kolektor dolny.
6. Sita wibracyjne odłóż do zestawu sit, z którego zostały pobrane.
7. Zapakuj wszystkie trzy frakcje mlewa do pojemników oznacz je etykietami, podając zawartość,
numer frakcji, rozmiar ziaren na podstawie wielkości oczek sita, z którego zdjęto frakcję, datę
analizy, masę frakcji oraz nr stanowiska.
Procedura 3. Ekstrakcja substancji oleistych z nasion rzepaku.
W celu wykonania procesu ekstrakcji:
1. Z frakcji zebranej w dolnym kolektorze wytrząsarki odwaz na krążku filtracyjnym próbkę o masie
20 g.
2. - Zmierz temperaturę heksanu i zanotuj wartość w Tabeli 1.
3. Odważoną próbkę surowca wsyp do kolby stożkowej z heksanem, zamknij korkiem i wymieszaj
dokładnie.
4. Wytrzasaj ręcznie kolbę z mieszaniną zmielonych nasion rzepaku z heksanem przez 10 min. Zmierz
czas wytrząsania czasomierzem.
5. Zmontuj zestaw do sączenia z pompką wodną oraz przygotuj sączek odpowiedni do wielkości lejka
Biichnera.
6. Odsacz osad na lejku Biichnera. W celu dokładnego przeniesienia osadu na sączek należy dwukrotnie
przepłukać kolbę stożkową porcjami po 30 cm? heksanu.
7. Oblicz całkowitą objętość wykorzystanego heksanu jako sumę objętości heksanu użytego do
ekstrakcji i do płukania kolby. Obliczenia i ich wynik z jednostką zanotuj w Tabeli 1.
8. Odsącz, a następnie susz osad na sączku przez 15 min. za pomocą pompki wodnej.
9. Zważosad zdjęty z saczka i zanotuj wynik w Tabeli 1.
10. Oblicz masę substancji oleistych w rzepaku (jako różnicę masy próbki użytej do ekstrakcji i masy
osadu pozostałego na sączku.).
11. Ekstrakt z kolby Woolfa przelej do kolby stożkowej ze szlifem o pojemności 250 cm’, używanej do
procesu ekstrakcji. Kolbę zamknij korkiem i opisz, podając zawartość i datę analizy.
12. Odsączony osad (rafinat) zapakuj do pojemnika. Pojemnik opisz tak jak frakcje surowca, podając
zawartość, datę analizy, masę oraz nr stanowiska.
13. Zadbaj o czystość na stanowisku egzaminacyjnym.
Procedura 4. Postępowanie z niewykorzystanymi w toku analizy roztworami odczynników
chemicznych.
Niewykorzystany w toku analizy roztwór heksanu oraz niewykorzystane nasiona rzepaku pozostaw
w zamkniętych butelkach oraz pojemnikach na stanowisku pracy.
Czas przeznaczony na wykonanie zadania wynosi 180 minut.
Ocenie podlegać będą 3 rezultaty:
- przygotowane materiały,
- opakowane produkty segregacji mlewa i ekstrakcji,
- wypełniona Tabela 1. Protokół z wykonanego procesu ekstrakcji
oraz
przebieg rozdzielenia frakcji i ekstrakcji.
Tabela 1. Protokół z wykonanego procesu ekstrakcji
A. Przygotowanie surowca [Jednostka | Wartość |
Masa naważki zmielonych nasion przed rozdzielaniem frakcji (zasypu do wytrząsarki) |
Masa frakcji I (średnica oczka sita | ) |
Masa frakcji Il (średnica oczka sita II ) |
Masa frakcji Ill na kolektorze dolnym (średnica oczka od 0 do ) |
AS Suma mas wszystkich frakcji po zmieleniu
" | Obliczenia (Suma pozycji A2+A3+A4) o eccccccscseccssecssesescssecssesssessseecsnscsssccseseecsesescenes
B. Analiza zawartości substancji oleistych w nasionach rzepaku Jednostka | Wartość |
Masa zmielonej próbki przeznaczonej do analizy ||
Objętość heksanu użyta do analizy |
Objętość heksanu użyta do płukania kolby |
Całkowita objętość heksanu
OblicZenia (B2+B3) KO
Temperatura heksanu | |
8. | Czas procesu ekstrakcji |
Łączny czas sączenia i osuszania na lejku Buchnera ||
Masa osadu po wykonaniu procesu ekstrakcji ||
Masa substancji oleistych wyekstrahowanych z surowca
Obliczenia (B1-B6) 2-2 eee aue owa owa owane aaa aaa aaa aaa aaa azazaeaaaeazaca

## Linki

- [oryginalny arkusz — PDF](https://matura.lol/pdf/a06-2014-wrzesien-egzamin-zawodowy-praktyczny#page=2)
- [dane JSON](https://matura.lol/api/question/a06-2014-wrzesien-egzamin-zawodowy-praktyczny/zad/PE)
- [otwórz w wyszukiwarce](https://matura.lol/?problem=a06-2014-wrzesien-egzamin-zawodowy-praktyczny%2Fzad%2FPE)

_Ostatnia aktualizacja danych: 2026-10-03_