# Egzamin zawodowy — zadanie PE

> Źródło: matura.lol — https://matura.lol/question/a06-2019-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny/zad/PE
> Wersja Markdown strony zadania (dla asystentów AI). Przy cytowaniu podaj matura.lol i link powyżej.

- arkusz: Egzamin zawodowy A06 · styczeń 2019
- rok: 2019
- typ: open

## Treść

Zadanie egzaminacyjne
Przygotowanie solanki do produkcji sody metodą Solvaya polega na jej oczyszczeniu z rozpuszczalnych soli
wapnia i magnezu za pomocą mleka wapiennego i roztworu Na2CO3. Sporządź roztwór surowej solanki oraz
niezbędne roztwory i zawiesiny, a następnie przeprowadź proces przygotowania solanki do produkcji.
Wypełnij protokół z przygotowania roztworu surowej solanki oraz roztworu Na2CO3 (Tabela 1), protokół ze
sporządzenia trzech porcji zawiesiny mleka wapiennego (Tabela 2) oraz protokoły z przebiegu i kontroli
procesu oczyszczania solanki (Tabela 3 i Tabela 4).
Korzystając z Rysunku 1 oraz nazw urządzeń/aparatów, uzupełnij opis elementów uproszczonego schematu
technologicznego instalacji do oczyszczania solanki (Tabela 5).
Do wykonania zadania wykorzystaj podane procedury.
Prace wykonaj na przygotowanym stanowisku wyposażonym w niezbędne urządzenia, sprzęt laboratoryjny
oraz materiały.
Podczas
wykonywania
prac
przestrzegaj
zasad
organizacji
pracy,
przepisów
bezpieczeństwa
i higieny pracy, przepisów przeciwpożarowych oraz ochrony środowiska, a także zachowuj porządek na
stanowisku pracy. Po zakończeniu prac oczyść używane urządzenia, szkło laboratoryjne i sprzęt oraz
uporządkuj stanowisko pracy.
Procedura 1. Proces przygotowania roztworu solanki
1.
Odważ na wadze technicznej 100 g zanieczyszczonego chlorku sodu z dokładnością do 1 g. Wynik
ważenia zapisz w Tabeli 1.
2.
Odmierz za pomocą cylindra miarowego wodę destylowaną w ilości 400 cm3, przelej do zlewki/
reaktora o pojemności 2 dm3 i ogrzej do temperatury około 30ºC. Objętość użytej wody i wynik
pomiaru temperatury zapisz w Tabeli 1.
3.
Sprawdź stan techniczny mieszadła mechanicznego poprzez jego próbne uruchomienie zgodnie
z instrukcją obsługi.
4.
Umieść zamocowane w łapie statywu mieszadło w zlewce z wodą.
5.
Porcjami wsypuj odważony chlorek sodu i mieszaj wolnoobrotowym mieszadłem elektrycznym aż
do całkowitego rozpuszczenia.
Procedura 2. Proces przygotowania roztworu Na2CO3
1.
Odważ na wadze technicznej 40 g Na2CO3 z dokładnością do 1 g. Wynik ważenia zapisz
w Tabeli 1.
2.
Naważkę przenieś do zlewki o pojemności min. 500 cm3.
3.
Odmierz za pomocą cylindra miarowego wodę destylowaną w ilości 300 cm3, przelej do zlewki
z naważką Na2CO3 i mieszaj bagietką do całkowitego rozpuszczenia. Objętość użytej wody zapisz
w Tabeli 1.
Procedura 3. Sporządzenie trzech porcji zawiesiny mleka wapiennego
1.
Odważ na wadze technicznej z dokładnością do 0,5 g trzy porcje stałego Ca(OH)2 - 7 g (I porcja),
5 g (II porcja) i 2 g (III porcja). Wyniki ważenia zapisz w Tabeli 2.
2.
Naważki wodorotlenku wapnia przenieś do trzech zlewek o pojemnościach odpowiednio 500, 250
i 250 cm3.
3.
Odmierz za pomocą cylindra miarowego trzy porcje wody destylowanej w ilościach 200 cm3
(I porcja), 150 cm3 (II porcja) oraz 100 cm3 (III porcja) i przelej je kolejno do zlewek
z wodorotlenkiem wapnia (zaczynając od zlewki z największą jego zawartością). Objętości użytej
wody zanotuj w Tabeli 2.
4.
Mieszaj intensywnie bagietką zawartość każdej zlewki aż do uzyskania jednorodnej zawiesiny.
Zmierz objętości powstałych zawiesin, a wyniki pomiarów zanotuj w Tabeli 3.
Procedura 4. Proces oczyszczania solanki
1.
Przygotowaną w reaktorze zanieczyszczoną solankę ogrzej do temperatury około 40ºC. Określ za
pomocą papierka wskaźnikowego jej twardość ogólną (będącą funkcją stężenia Ca2+ i Mg2+
w roztworze). Wyniki pomiarów temperatury i twardości zapisz w Tabeli 4.
2.
Utrzymuj stałą temperaturę w reaktorze około 40ºC przez cały czas trwania procesu oczyszczania.
3.
Odmierz za pomocą cylindra miarowego 1/3 objętości sporządzonego roztworu Na2CO3 (wynik
zanotuj w Tabeli 3) i przelej do reaktora. Dodaj do niego również I porcję przygotowanego mleka
wapiennego (pamiętaj, aby przed każdorazowym przelaniem zawiesiny intensywnie wymieszać ją
bagietką). W razie konieczności przepłucz naczynie wodą destylowaną z tryskawki.
4.
Włącz mieszadło i mieszaj zawartość reaktora przez około 10 minut. Czas trwania procesu zanotuj
w Tabeli 3. Zmierz temperaturę i twardość ogólną oczyszczanej solanki, a wyniki pomiarów zapisz
w Tabeli 4.
5.
Czynności 3÷4 powtórz, dodając do reaktora kolejne porcje roztworu Na2CO3 (po 1/3 objętości
pierwotnie sporządzonego roztworu) i zawiesiny mleka wapiennego (kolejno II i III porcja).
6.
Wyłącz mieszadło i wyjmij je ze zlewki.
7.
Poczekaj do opadnięcia osadu - do momentu, gdy linia podziału między cieczą klarowną
a zawiesiną i osadem przebiega poniżej połowy wysokości, na której znajduje się poziom lustra
cieczy. Klarowny roztwór ostrożnie, nie dopuszczając do przelewania osadu, zdekantuj do zlewki
o pojemności 1,5 dm3. Zmierz objętość solanki zdekantowanej po III etapie oczyszczania, a wynik
pomiaru zanotuj w Tabeli 3. Osad/szlam pozostaw w reaktorze. Zawartości obu naczyń opisz,
podając nazwę produktu, datę wykonania oraz numer stanowiska.
Uwaga: Solankę należy uznać za oczyszczoną, jeżeli pomiar twardości ogólnej za pomocą papierka
wskaźnikowego wykaże wartość poniżej 3 °n.
Nazwy urządzeń/aparatów instalacji oczyszczania solanki
(do wykorzystania w Tabeli 5)
Czas przeznaczony na wykonanie zadania wynosi 180 minut.
Ocenie podlegać będzie 6 rezultatów:
 protokół z przygotowania roztworu surowej solanki oraz roztworu Na2CO3,
 protokół ze sporządzenia trzech porcji zawiesiny mleka wapiennego,
 protokół z przebiegu procesu oczyszczania solanki,
 protokół z kontroli procesu oczyszczania solanki,
 opis elementów uproszczonego schematu technologicznego instalacji oczyszczania solanki,
 stanowisko pracy po wykonaniu prac
oraz
przebieg procesu oczyszczania solanki.
Tabela 1. Protokół z przygotowania roztworu surowej solanki oraz roztworu Na2CO3
 podajnik ciał stałych
 dozownik wody
 mieszadło
 napęd mieszadła
 odstojnik
 pompa
 reaktor/mieszalnik
 zbiornik roztwarzania sody
 zbiornik mleka wapiennego
1. Przygotowanie roztworów
Jednostka
Wartość
Surowa/zanieczyszczona solanka
1.1
Masa naważki zanieczyszczonego chlorku sodu
1.2
Objętość wody destylowanej użytej do rozpuszczenia chlorku sodu
1.3
Temperatura wody destylowanej użytej do rozpuszczenia chlorku sodu
Roztwór Na2CO3
1.4
Masa naważki Na2CO3
1.5
Objętość wody destylowanej użytej do rozpuszczenia naważki Na2CO3
Tabela 2. Protokół ze sporządzenia trzech porcji zawiesiny mleka wapiennego
Tabela 3. Protokół z przebiegu procesu oczyszczania solanki
2. Sporządzenie zawiesiny mleka wapiennego
Jednostka
Wartość
I porcja zawiesiny
2.1
Masa naważki stałego Ca(OH)2 przeznaczonego do sporządzenia I porcji zawiesiny
2.2
Objętość wody użytej do sporządzenia I porcji zawiesiny
II porcja zawiesiny
2.3
Masa naważki stałego Ca(OH)2 przeznaczonego do sporządzenia II porcji zawiesiny
2.4
Objętość wody użytej do sporządzenia II porcji zawiesiny
III porcja zawiesiny
2.5
Masa naważki stałego Ca(OH)2 przeznaczonego do sporządzenia III porcji zawiesiny
2.6
Objętość wody użytej do sporządzenia III porcji zawiesiny
3. Oczyszczanie solanki
Jednostka
Wartość
I etap oczyszczania
2.1
Objętość roztworu Na2CO3 użytego w I etapie oczyszczania solanki
2.2
Objętość zawiesiny Ca(OH)2 użytej w I etapie oczyszczania solanki
2.3
Czas trwania procesu od momentu dodania obu reagentów w I etapie
oczyszczania solanki do momentu wykonania badań kontrolnych
II etap oczyszczania
2.4
Objętość roztworu Na2CO3 użytego w II etapie oczyszczania solanki
2.5
Objętość zawiesiny Ca(OH)2 użytej w II etapie oczyszczania solanki
2.6
Czas trwania procesu od momentu dodania obu reagentów w II etapie
oczyszczania solanki do momentu wykonania badań kontrolnych
III etap oczyszczania
2.7
Objętość roztworu Na2CO3 użytego w III etapie oczyszczania solanki
2.8
Objętość zawiesiny Ca(OH)2 użytej w III etapie oczyszczania solanki
2.9
Czas trwania procesu od momentu dodania obu reagentów w III etapie
oczyszczania solanki do momentu wykonania badań kontrolnych
2.10
Objętość solanki zdekantowanej po III etapie oczyszczania
2.11
Łączny czas trwania procesu oczyszczania solanki (od momentu rozpoczęcia
dodawania reagentów w I etapie oczyszczania do momentu jej dekantacji)
Godzina rozpoczęcia Godzina zakończenia
Tabela 4. Protokół z kontroli procesu oczyszczania solanki
4. Kontrola procesu oczyszczania solanki
Solanka
Temperatura solanki
t [°C]
Twardość ogólna solanki
To [°n]
(lub jednostki, w których wyskalowane
są stosowane papierki)
4.1
przed rozpoczęciem procesu
oczyszczania (surowa solanka)
4.2
po I etapie oczyszczania
4.3
po II etapie oczyszczania
4.4
po III etapie oczyszczania
4.5
WNIOSEK
W wyniku przeprowadzonego procesu otrzymano solankę, w której
zawartość jonów Ca2+ i/lub Mg2+ jest na poziomie pozwalającym uznać
ją za oczyszczoną (właściwe zakreślić)
TAK
NIE
Rys. 1. Uproszczony schemat technologiczny instalacji oczyszczania solanki
Tabela 5. Opis elementów uproszczonego schematu technologicznego instalacji oczyszczania solanki
Oznaczenie liczbowe urządzenia/aparatu
na schemacie technologicznym (Rys. 1.)
Nazwa urządzenia/aparatu
5.1
1
5.2
2
5.3
3
5.4
4
5.5
5
5.6
6
5.7
7
5.8
8
5.9
9

## Linki

- [oryginalny arkusz — PDF](https://matura.lol/pdf/a06-2019-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny#page=2)
- [dane JSON](https://matura.lol/api/question/a06-2019-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny/zad/PE)
- [otwórz w wyszukiwarce](https://matura.lol/?problem=a06-2019-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny%2Fzad%2FPE)

_Ostatnia aktualizacja danych: 2026-10-03_