# Egzamin zawodowy — zadanie PE

> Źródło: matura.lol — https://matura.lol/question/e19-2015-czerwiec-egzamin-zawodowy-praktyczny/zad/PE
> Wersja Markdown strony zadania (dla asystentów AI). Przy cytowaniu podaj matura.lol i link powyżej.

- arkusz: Egzamin zawodowy E19 · czerwiec 2015
- rok: 2015
- typ: closed

## Treść

Zadanie egzaminacyjne
W zakładzie przemysłowym w urządzeniu służącym do tłoczenia detali zastosowano sterownik PLC.
Schemat funkcjonalny urządzenia i opis działania znajdują się w dokumentacji technicznej urządzenia.
1. Przedstaw w języku SFC lub GRAFCET algorytm sterowania procesem tłoczenia zgodnie ze
opisem działania urządzenia.
2. Narysuj schemat elektryczny podłączenia podzespołów urządzenia do sterownika PLC
i wypełnij listę przyporządkowania.
3. Napisz program sterowniczy zapewniający działanie urządzenia do tłoczenia detali zgodnie
z algorytmem i opisem działania urządzenia. Przetestuj działanie programu, zadając sygnały
wejściowe do sterownika za pomocą dołączonych do niego przycisków (lub czujników)
i obserwując stany wyjść sterownika zachowania siłowników. Zapisz wnioski dotyczące
poprawności działania programu.
4. Wykonaj zrzut z ekranu ostatecznej wersji programu. Zrzut umieść w dokumencie edytora tekstu
(format A4 o orientacji pionowej lub poziomej). Każdą stronę podpisz swoim numerem PESEL.
Plik dokumentu zapisz na pulpicie w folderze, którego nazwą jest Twój numer PESEL. Folder
skopiuj do pamięci USB. Zgłoś Przewodniczącemu ZNCP przez podniesienie ręki gotowość do
drukowania.
Uwaga:
Zadanie wykonaj na przygotowanym stanowisku egzaminacyjnym wyposażonym w sterownik PLC
i komputer z zainstalowanym oprogramowaniem.
Czas przeznaczony na wykonanie zadania wynosi 180 minut.
Ocenie podlegać będzie 5 rezultatów:
- algorytm sterowania procesem tłoczenia,
- lista przyporządkowania,
- schemat podłączenia rzeczywistych podzespołów urządzenia do sterownika PLC,
- program sterowniczy - wydruk,
- wnioski dotyczące poprawności działania programu.
Dokumentacja techniczna urządzenia
B2
up &) A2
"©
je
Ad
B3
START / STOP aru
Ii l
Bi
Rys. 1. Schemat funkcjonalny urządzenia do tłoczenia detali
ZPP - zespół przygotowania powietrza
B2 B1
1 1
iA A AS ,
KA WA WA WEEEEM [| |[=--1
PV V VI [Td
A2
V2 2 V1 4 2
Y2 valent Y1 rane
V vfv
1 3 5 3
1
A "ZPP 4bar
Rys. 2. Schemat pneumatyczny urządzenia do tłoczenia detali
Opis działania urządzenia do tłoczenia detali
Urządzenie załączane i wyłączane jest przyciskiem zwiernym S1 (przycisk NO z samoczynnym
powrotem). Elementami wykonawczymi są dwa siłowniki Al i A2. Siłownik dwustronnego działania Al
sterowany jest elektrozaworem jednocewkowym 5/2.
Podanie napięcia na cewkę Y1 tego zaworu powoduje wysuwanie tłoczyska siłownika Al, natomiast brak
napięcia na cewce Yl powoduje jego wsuwanie. Pozycja pełnego wysunięcia tłoczyska siłownika Al
wykrywana jest przez czujnik B1 (NO).
A2 jest sitownikiem jednostronnego działania, sterowanym elektrozaworem 3/2 z jedną cewką Y2. Podanie
napięcia na cewkę Y2 powoduje wysuwanie tłoczyska siłownika A2 i tłoczenie detalu. Brak napięcia na tej
cewce powoduje wsuwanie tłoczyska. Pozycja pełnego wsunięcia tłoczyska siłownika A2 wykrywana jest
przez czujnik B2 (NO). Czujnik B3 (NO) wykrywa obecność detalu pod stemplem urządzenia, a czujniki
B4 (NO) i BS (NO) położenie rąk operatora urządzenia w procesie tłoczenia (zabezpieczenie bhp).
Po włączeniu zasilania urządzenie jest w stanie STOP - przycisk S1 jest niewciśnięty (S1=0), czujniki
B1=0, B2=1, B3=0, B4=0 i B5=0, cewki Y1 i Y2 elektrozaworów są wyłączone (Y1=0, Y2=0), lampki H1
i H2 nie świecą się.
Naciśnięcie przycisku S1 powoduje przejście urządzenia ze stanu STOP do stanu PRACA. Rozpoczyna się
cykl tłoczenia detalu. Przez pierwsze 2 sekundy sprawdzane są stany wyjść czujników B4 i B$ (czy ręce
operatora są w bezpiecznej odległości od stempla urządzenia, tzn. czy dłonie są w strefie działania
czujników B4 i BS).
Jeśli po 2 sekundach:
1. obie dłonie są poza strefą działania czujników B4 i BS, tzn. sygnały czujników B4=0 i B5=0 to
urządzenie przechodzi w stan STOP,
2. jedna z dłoni jest poza strefą działania czujnika B4 lub BS, tzn. sygnały czujników B4=0 albo
B5=0, to urządzenie przechodzi w stan wyczekiwania na 5 sekund, a gdy nadal po upływie
kolejnych 5 sekund jedna z dłoni jest poza strefą działania czujnika B4 albo BS urządzenie
przechodzi w stan alarmu. Stan wyczekiwania sygnalizowany jest przez miganie lampki H2
(czerwonej), a stan alarmu przez świecenie lampki H2 światłem ciągłym. Przejście ze stanu
alarmu w stan STOP może nastąpić po naciśnięciu przycisku S1,
3. obie dłonie operatora są w strefie działania czujników B4 i BS lub znalazły się w strefie
działania w czasie 5 sekund stanu wyczekiwania tzn. w trakcie migania lampki H2 (czerwonej),
to wysuwa się tłoczysko siłownika Al, które przesuwa detal pod stempel siłownika znakującego
A2 (czujnik Bl wykrywa tłoczysko siłownika Al). Równocześnie sprawdzana jest obecność
detalu przez czujnik B3 i po czasie 1 sekundy:
o jeśli czujnik B3 wykrywa detal pod stemplem urządzenia (B3=1) na 5 sekund zostaje
podane napięcie na cewkę Y2 co powoduje, że tłoczysko siłownika A2 wysuwa się
i pozostaje w tej pozycji, aż upłynie zadany czas. Następnie tłoczyska siłowników Al i A2
wracają do położenia początkowego. Jest to równoznaczne z zakończeniem cyklu tłoczenia
detalu. Proces tłoczenia sygnalizowany jest przez zapalenie się lampki sygnalizacyjnej H1
(zielonej), lampka świeci od momentu wysuwania się tłoczyska siłownika Al do momentu
powrotu tłoczysk obu siłowników (B2=1 i B1=0). Po wykonaniu 6 cykli urządzenie
automatycznie przechodzi do stanu STOP,
B. jeśli czujnik B3 nie wykrywa detalu pod stemplem urządzenia (B3=0) tłoczysko siłownika
Al wraca do położenia początkowego i urządzenie przechodzi w stan alarm (lampka H2
świeci się światłem ciągłym). Przejście ze stanu alarmu w stan STOP może nastąpić po
naciśnięciu przycisku S1.
Naciśnięcie przycisku S1 w stanie praca powoduje dokończenie cyklu tłoczenia i przejście urządzenia do
stanu STOP.
Ponowne uruchomienie, czyli przejście do stanu PRACA, jest możliwe po naciśnięciu przycisku S1.
Algorytm procesu sterowania urządzeniem do tłoczenia detali
Lista przyporządkowania
Typ sterownika 2.2- 4244424 es ee asa ae aaa aaa anawa
Ilość wejść cyfrowych
Ilość wyjść cyfrowych
L Operand Operand
P. absolutny symboliczny
la] | sa 0 Przycisk zwierny NO z samoczynnym powrotem
Wnioski dotyczące poprawności działania programu
wpisz „x” w odpowiedni kwadrat
1 Stan STOP - S1 jest niewciśnięty (S1=0) oraz czujniki B1=0 i B2=1, B3=0, B4=0
i B5=0 to cewki Y1=0, Y2=0, lampka H1=0 i H2=0. DI tak
2 Naciśnięcie przycisku $1 w stanie STOP uruchamia pracę urządzenia (załączona
cewka Y1 i wysuwanie tłoczyska siłownika A1). DI tak
Stan wyjść czujników B4 i B5 wpływa na wybór sekwencji zgodnie z opisem
działania urządzenia.
Stan czujnika B3=1 powoduje, że na czas 5 sekund zostaje załączona cewka Y2. | tk | Gnie |
5 Koniunkcja stanów wyjść czujników B4=1 i B5=1 stanowią tranzycję rozpoczęcia
procedury współbieżnej (wysunięcie tłoczyska siłownika A1 i A2). DI tak
Stan wyjścia czujnika B3=0 powoduje pomijanie realizacji procedury
sekwencyjnej (wysunięcie tłoczyska siłownika A2) w trakcie realizacji procedury [ tak
współbieżnej.
Urządzenie wykona 6 sztuk detali i zatrzyma się automatycznie (stan STOP). | tak | Orie |
W stanie PRACA naciśnięcie przycisku S1 podczas podawania lub tłoczenia
detalu powoduje zatrzymanie pracy urządzenia (stan ZATRZYMANIE) dopiero O tak
po zakończeniu tłoczenia danego detalu.
Jeżeli B4=0 lub B5=0, to urządzenie przechodzi w stan wyczekiwania i lampka
H2 miga. DI tak
10 Jeżeli B3=0, to tłoczysko siłownika A1 wycofuje się i urządzenie przechodzi
w stan alarmu (lampka H2 świeci się światłem ciągłym). D tak
Jeżeli B4=0 i B5=0 to urządzenie przechodzi w stan STOP. | tak | Oni |
Schemat podłączenia rzeczywistych podzespołów urządzenia do sterownika PLC

## Linki

- [oryginalny arkusz — PDF](https://matura.lol/pdf/e19-2015-czerwiec-egzamin-zawodowy-praktyczny#page=2)
- [dane JSON](https://matura.lol/api/question/e19-2015-czerwiec-egzamin-zawodowy-praktyczny/zad/PE)
- [otwórz w wyszukiwarce](https://matura.lol/?problem=e19-2015-czerwiec-egzamin-zawodowy-praktyczny%2Fzad%2FPE)

## Podobne zadania

- [Zadanie PE](https://matura.lol/question/e19-2016-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny/zad/PE) — Zadanie egzaminacyjne W zakładzie przemysłowym projektowane jest urządzenie mechatroniczne do sterowania temperaturą w pomieszczeniu. Jako kontroler urządzenia 
- [Zadanie PE](https://matura.lol/question/e19-2017-czerwiec-egzamin-zawodowy-praktyczny/zad/PE) — Zadanie egzaminacyjne W zakładzie produkcyjnym funkcjonuje urządzenie mechatroniczne sterowane sterownikiem PLC. Na podstawie dokumentacji technicznej urządzeni
- [Zadanie PE](https://matura.lol/question/e19-2014-czerwiec-egzamin-zawodowy-praktyczny/zad/PE) — Zadanie egzaminacyjne W przedsiĊbiorstwie przetwórczym, elementem ciągáej linii produkcyjnej jest urządzenie do sortowania detali. W celu zwiĊkszenia efektywnoĞ
- [Zadanie PE](https://matura.lol/question/e19-2017-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny/zad/PE) — Zadanie egzaminacyjne W zakładzie produkcyjnym funkcjonuje linia technologiczna, składająca się z trzech odrębnych stanowisk sterowanych ręcznie: - stanowiska A

_Ostatnia aktualizacja danych: 2026-10-07_