# Język włoski — zadanie 9

> Źródło: matura.lol — https://matura.lol/question/jezyk-wloski-2016-maj-matura-podstawowa/zad/9
> Wersja Markdown strony zadania (dla asystentów AI). Przy cytowaniu podaj matura.lol i link powyżej.

- arkusz: Język włoski · Matura · maj 2016 (podstawowa)
- rok: 2016
- poziom: podstawowa
- typ: closed
- punkty: 5

## Treść

Zadanie 9. (0-5)
W zadaniach 9.1.-9.5. wybierz wyraz, który poprawnie uzupełnia luki w obydwu
zdaniach. Zakreśl literę A, B albo C.
9.1.
Maria si deve una gonna elegante perché oggi ha un esame.
Se stai male, ti devi a letto.
A. stare
B. vestire
C. mettere
9.2.
I miei nonni sono abbastanza , sabato compiono 80 anni.
Luigi e Mario sono amici: si conoscono fin dalla scuola elementare.
A. alti
B. vecchi
C. anziani
9.3.
Con questo caldo ho voglia di la doccia.
Se non hai tempo per colazione, almeno bevi un bicchiere di succo.
A. prendere
B. lavare
C. fare
9.4.
La tua valigia è piuttosto , mentre la sua pesa chissà quanti chili!
D’estate per essere elegante mettiti una giacca !
A. leggera
B. calda
C. forte
9.5.
Lucia si è ferita alla sinistra con il coltello.
Se hai bisogno d’aiuto, ti posso dare una io.
A. gamba
B. mano
C. testa
PRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!
MJW-1P

## Rozwiązanie — maturazai.pl (AI)

**9.1.** ## Poprawna odpowiedź

**C** - *mettere*

## Sposób 1 - analiza tekstu

Dwa zdania z luką:
1. "Maria si deve una gonna elegante perché oggi ha un esame."
2. "Se stai male, ti devi a letto."

**Analiza zdanie po zdaniu:**

**Zdanie 1:** "si deve una gonna elegante" = musi elegancką spódnicę
- "mettersi una gonna" = założyć spódnicę → **mettere/mettersi** pasuje

**Zdanie 2:** "ti devi a letto" = musisz do łóżka
- "mettersi a letto" = położyć się do łóżka (idiom!) → **mettere/mettersi** pasuje

Oba zdania łączy "mettere/mettersi" → odpowiedź **C**.

## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna

Eliminacja:
- **A (stare)**: "stare una gonna" = być spódnicą → brak sensu. "Stare a letto" = leżeć w łóżku (możliwe), ale nie pasuje do zdania 1
- **B (vestire)**: "vestirsi una gonna" = ubrać spódnicę → w użyciu, ale "vestirsi a letto"? = bez sensu

Idiomy z "mettere/mettersi":
- "mettersi la giacca" = założyć marynarkę
- "mettersi le scarpe" = założyć buty
- "mettersi una gonna" = założyć spódnicę
- "mettersi a letto" = położyć się do łóżka (idiom!)
- "mettersi a ridere" = zacząć się śmiać

## Sposób 3 - odwołanie do reference gramatycznego

> **Reference - "Mettersi" (riflessivo) - idiomy:**
> "mettersi + articolo + capo di vestiario" = zakładać ubranie
> - "mi metto la giacca" = zakładam marynarkę
> - "si mette una gonna" = zakłada spódnicę
> "mettersi a letto" = kłaść się do łóżka (idiom stały)
> "mettersi a + infinito" = zacząć coś robić (mettersi a piangere = zacząć płakać)

## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.1, max 1 pkt):**
> - **1 pkt** - odpowiedź **C (mettere)**
> - **0 pkt** - odpowiedź A (stare) lub B (vestire)
> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się zasobem środków językowych.

## Reference gramatyczny

> "Mettersi" riflessivo:
> - + ubranie = zakładać
> - "a letto" = kłaść się do łóżka
> - "a + infinito" = zaczynać (coś robić)

## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | stare | "Stare una gonna" = bez sensu; "stare a letto" = leżeć (już w łóżku), nie kłaść się | Pułapka: "stare a letto" poprawne ale znaczy co innego niż "mettersi a letto" |
| B | vestire | "Vestirsi" = ubierać się ogólnie; "vestirsi a letto" = bez sensu | Pułapka: "vestirsi una gonna" brzmi logicznie, ale "vestirsi a letto" nie |
| **C** | **mettere** | **POPRAWNA** | - |

## Typowe pułapki i uwaga

> Uwaga: "stare a letto" (leżeć w łóżku) vs "mettersi a letto" (kłaść się do łóżka) - różnica aspektowa! "stare" = trwanie w stanie, "mettersi" = przejście do stanu. Zdanie "se stai male, ti devi mettersi a letto" = jeśli źle się czujesz, musisz się położyć (= przejść do stanu leżenia).

> Uwaga: "mettersi una gonna" = zakładać/włożyć spódnicę (jednorazowa czynność). Forma zwrotna "mettersi" = założyć NA SIEBIE (mettersi = dosłownie: umieścić na sobie).

**9.2.** ## Poprawna odpowiedź

**B** - *vecchi*

## Sposób 1 - analiza tekstu

Dwa zdania z luką:
1. "I miei nonni sono abbastanza , sabato compiono 80 anni."
2. "Luigi e Mario sono amici: si conoscono fin dalla scuola elementare."

**Analiza zdanie po zdaniu:**

**Zdanie 1:** "I miei nonni sono abbastanza ; sabato compiono 80 anni" = moi dziadkowie są dość , w sobotę kończą 80 lat
- Skończenie 80 lat → są starzy: "vecchi" lub "anziani"

**Zdanie 2:** "Luigi e Mario sono amici: si conoscono fin dalla scuola elementare" = Luigi i Mario są przyjaciółmi: znają się od szkoły podstawowej
- Długa znajomość od szkoły podstawowej → "vecchi amici" = starzy (długoletni) przyjaciele

Jedyne słowo pasujące do OBU zdań: "vecchi" → odpowiedź **B**.

## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna

Eliminacja:
- **A (alti)**: "alti" = wysocy. "Nonni alti" = wysocy dziadkowie (opis fizyczny), ale co to ma wspólnego z 80 latami? "Vecchi amici alti" = brak sensu jako "długoletni"
- **B (vecchi)**: "vecchi" = starzy (wiek) + "vecchi amici" = starzy/długoletni przyjaciele → PASUJE DO OBU
- **C (anziani)**: "anziani" = starsi/seniorzy (szacunkowsze określenie). "Nonni anziani" = starsi dziadkowie (poprawne), ale "vecchi amici anziani" = brak idiomu "anziani amici" dla długoletniej znajomości

Kluczowy idiom: "vecchi amici" = stary znajomy / długoletni przyjaciel (NIE "anziani amici").

## Sposób 3 - odwołanie do reference gramatycznego

> **Reference - "Vecchio" vs "Anziano":**
> "vecchio" = stary (wiek lub długotrwałość)
> - "vecchio" + cosa/persona = stary wiekiem
> - "vecchio" + relacja = długoletni ("vecchi amici", "un vecchio conoscente")
> "anziano" = starszy (szacowne; używane dla osób w podeszłym wieku)
> - NIE używa się "anziani amici" dla długoletniej znajomości
> - Używa się: "anziani genitori", "persone anziane"

## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.2, max 1 pkt):**
> - **1 pkt** - odpowiedź **B (vecchi)**
> - **0 pkt** - odpowiedź A (alti) lub C (anziani)
> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się zasobem środków językowych.

## Reference gramatyczny

> "Vecchio" w idiomie "vecchi amici" = długoletni przyjaciel. Tylko "vecchi" (nie "anziani") pasuje do obu zdań.

## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | alti | "Alti" = wysocy (wzrost); brak związku z 80 latami ani długą znajomością | Pułapka: "alti" może w pewnym sensie oznaczać "wielcy" → uczeń myśli o godności |
| **B** | **vecchi** | **POPRAWNA** | - |
| C | anziani | "Anziani" poprawne dla dziadków (szacunkowo), ale "anziani amici" nie jest idiomem długoletniej przyjaźni | Pułapka: "anziani" jest bardziej szanownym określeniem starości → uczeń woli "anziani" dla dziadków |

## Typowe pułapki i uwaga

> Uwaga: "Vecchi" vs "anziani" - oba znaczą "starzy", ale "anziani" jest bardziej szacunkowe (jak "senior" po polsku) i NIE tworzy idiomu "długoletnich przyjaciół". "Vecchi amici" = old friends (stara dobra znajomość).

> Uwaga: Zadania "double gap-fill" wymagają znalezienia JEDNEGO słowa pasującego do OBU zdań. Strategia: najpierw znajdź słowo dla zdania trudniejszego (tu: zdanie 2 z idiomem "vecchi amici"), potem zweryfikuj na zdaniu 1.

**9.3.** ## Poprawna odpowiedź

**C** - *fare*

## Sposób 1 - analiza tekstu

Dwa zdania z luką:
1. "Con questo caldo ho voglia di la doccia."
2. "Se non hai tempo per colazione, almeno bevi un bicchiere di succo."

**Analiza zdanie po zdaniu:**

**Zdanie 1:** "ho voglia di la doccia" = mam ochotę na prysznic
- "fare la doccia" = brać prysznic (IDIOM!) → fare pasuje

**Zdanie 2:** "per colazione" = żeby śniadanie
- "fare colazione" = jeść śniadanie (IDIOM!) → fare pasuje

Oba zdania to stałe idiomy z "fare" → odpowiedź **C**.

## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna

Eliminacja:
- **A (prendere)**: "prendere la doccia" = wziąć prysznic (poprawne!), ale "prendere colazione" = używane w pewnych dialektach, jednak standardowy włoski używa "fare colazione"
- **B (lavare)**: "lavare la doccia" = myć prysznic → bez sensu. "Lavare colazione" = myć śniadanie → bez sensu
- **C (fare)**: "fare la doccia" (brać prysznic) + "fare colazione" (jeść śniadanie) → OBA IDIOMY POPRAWNE

## Sposób 3 - odwołanie do reference gramatycznego

> **Reference - "Fare" w idiomach codzienności:**
> Stałe wyrażenia z "fare":
> - "fare la doccia" = brać prysznic
> - "fare il bagno" = kąpać się
> - "fare colazione" = jeść śniadanie
> - "fare la spesa" = robić zakupy (spożywcze)
> - "fare una passeggiata" = iść na spacer
> - "fare sport" = uprawiać sport
> - "fare una foto" = zrobić zdjęcie
> - "fare il letto" = ścielić łóżko

## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.3, max 1 pkt):**
> - **1 pkt** - odpowiedź **C (fare)**
> - **0 pkt** - odpowiedź A (prendere) lub B (lavare)
> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się zasobem środków językowych.

## Reference gramatyczny

> Idiomy z "fare": "fare la doccia", "fare colazione" - oba standardowe wyrażenia włoskie.

## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | prendere | "Prendere la doccia" jest używane (poprawne), ale "prendere colazione" to forma rzadka/dialektalna; standardowe to "fare colazione" | Pułapka: "prendere la doccia" pojawia się w języku potocznym → uczeń wybiera A |
| B | lavare | "Lavare la doccia" = bez sensu; "lavare colazione" = bez sensu | - |
| **C** | **fare** | **POPRAWNA** | - |

## Typowe pułapki i uwaga

> Uwaga: "Prendere la doccia" jest dopuszczalne (potwierdzają słowniki), ale "prendere colazione" jest mniej standardowe niż "fare colazione". W zadaniach "double gap-fill" szukamy jednego słowa pasującego IDEALNIE do OBU. "Fare" jest idiomatycznie poprawne dla obu zdań.

> Uwaga: Lista idiomów z "fare" to obowiązkowe minimum na maturę z włoskiego. Zdanie "fare colazione" = jeść śniadanie (NIE "mangiare colazione" - to brzmi obco) jest jednym z pierwszych wyrażeń w każdym kursie włoskiego.

**9.4.** ## Poprawna odpowiedź

**A** - *leggera*

## Sposób 1 - analiza tekstu

Dwa zdania z luką:
1. "La tua valigia è piuttosto , mentre la sua pesa chissà quanti chili!"
2. "D'estate per essere elegante mettiti una giacca !"

**Analiza zdanie po zdaniu:**

**Zdanie 1:** "La tua valigia è piuttosto ; mentre la sua PESA chissà quanti chili"
- Kontrast: czyjaś walizka dużo waży vs "twoja" jest
- Jeśli jedna waży dużo, to druga jest LEKKA → "leggera" = lekka → pasuje

**Zdanie 2:** "D'estate per essere elegante mettiti una giacca "
- Latem → ciepło → potrzeba lekkiej marynarki: "giacca leggera" = lekka marynarka → pasuje

Oba zdania łączy "leggera" → odpowiedź **A**.

## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna

Eliminacja:
- **A (leggera)**: "valigia leggera" (lekka walizka) + "giacca leggera" (lekka marynarka na lato) → OBA POPRAWNE
- **B (calda)**: "valigia calda" = ciepła walizka (bez sensu w tym kontekście). "Giacca calda" = ciepła marynarka → na lato? Kontrast nie działa dla walizki
- **C (forte)**: "valigia forte" = mocna/silna walizka (nie odwrotność ciężkiej). "Giacca forte" = bez sensu

Kluczowy kontrast w zdaniu 1: "pesa chissà quanti chili!" (dużo waży) vs = LEKKA.

## Sposób 3 - odwołanie do reference gramatycznego

> **Reference - Konkordancja przymiotnika (rodzaj/liczba):**
> "leggera" - forma żeńska singolare od "leggero"
> "valigia" (f.) → "leggera" (f.)
> "giacca" (f.) → "leggera" (f.)
> Przymiotnik zgodny rodzajem z rzeczownikiem (feminino singolare)

## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.4, max 1 pkt):**
> - **1 pkt** - odpowiedź **A (leggera)**
> - **0 pkt** - odpowiedź B (calda) lub C (forte)
> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się zasobem środków językowych.

## Reference gramatyczny

> Konkordancja: "valigia leggera" (f.sg.) i "giacca leggera" (f.sg.) - przymiotnik "leggero/leggera" zgodny z rzeczownikiem.

## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| **A** | **leggera** | **POPRAWNA** | - |
| B | calda | "Valigia calda" = bez sensu (walizka nie jest "ciepła" w opozycji do ciężkiej); "giacca calda" latem = nielogiczne | Pułapka: latem → myślenie odwrotne (zimno/ciepło) zamiast lekka/ciężka |
| C | forte | "Forte" = mocny/silny/głośny; brak związku z wagą walizki czy latem | Pułapka: "forte" jest ogólnym przymiotnikiem → uczeń próbuje go tu zastosować |

## Typowe pułapki i uwaga

> Uwaga: Zdanie 1 zawiera kontrast "piuttosto MENTRE la sua pesa chissà quanti chili" - słowo "mentre" (podczas gdy, natomiast) wskazuje na ANTONIM. Jej walizka dużo waży → twoja jest LEKKA.

> Uwaga: "giacca leggera" = lekka marynarka (na lato, np. z cienkiej tkaniny). W kontekście "d'estate" (latem) + "per essere elegante" (być eleganckim) → lekka marynarka ma sens, ciepła nie.

**9.5.** ## Poprawna odpowiedź

**B** - *mano*

## Sposób 1 - analiza tekstu

Dwa zdania z luką:
1. "Lucia si è ferita alla sinistra con il coltello."
2. "Se hai bisogno d'aiuto, ti posso dare una io."

**Analiza zdanie po zdaniu:**

**Zdanie 1:** "si è ferita alla sinistra con il coltello" = zraniła się w lewą nożem
- Nóż → zranienie → ręka/dłoń. "La mano sinistra" = lewa ręka → logiczne

**Zdanie 2:** "ti posso dare una io" = mogę ci dać jedną
- "dare una mano" = pomóc komuś (IDIOM!) = podać pomocną dłoń

Oba zdania łączy "mano" → odpowiedź **B**.

## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna

Eliminacja:
- **A (gamba)**: "si è ferita alla gamba sinistra con il coltello" = możliwe (nożem w nogę), ale "dare una gamba" = NIE ISTNIEJE jako idiom pomocy
- **B (mano)**: "mano sinistra" (lewa ręka, zranienie nożem) + "dare una mano" (pomóc) → OBA POPRAWNE
- **C (testa)**: "si è ferita alla testa sinistra" = "lewa głowa" - bez sensu anatomicznego. "Dare una testa" = NIE ISTNIEJE jako idiom

Kluczowy idiom: "dare una mano" = pomóc (dosłownie: podać dłoń).

## Sposób 3 - odwołanie do reference gramatycznego

> **Reference - "Dare una mano" (idiom):**
> "dare una mano a qualcuno" = pomóc komuś
> Dosłownie: "dać komuś rękę"
> Przenośnie: udzielić pomocy
> Przykłady:
> - "Ti do una mano con i compiti" = Pomogę ci z lekcjami
> - "Mi puoi dare una mano?" = Czy możesz mi pomóc?
>
> **"La mano" - nieregularny rodzaj:**
> "la mano" = ręka (FEMININO mimo końcówki -o!)
> Liczba mnoga: "le mani" (nieregularna)
> "la mano sinistra/destra" = lewa/prawa ręka

## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.5, max 1 pkt):**
> - **1 pkt** - odpowiedź **B (mano)**
> - **0 pkt** - odpowiedź A (gamba) lub C (testa)
> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się zasobem środków językowych.

## Reference gramatyczny

> "Dare una mano" = pomóc. "La mano" - rzeczownik żeński nieregularny z końcówką -o.

## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | gamba | "Gamba sinistra" = lewa noga (możliwe fizycznie), ale "dare una gamba" = nie istnieje | Pułapka: zdanie 1 brzmi anatomicznie z "gamba", ale brak idiomu w zdaniu 2 |
| **B** | **mano** | **POPRAWNA** | - |
| C | testa | "Testa sinistra" = bez sensu (głowa nie ma lewej/prawej strony w tym sensie); "dare una testa" = bez sensu | Pułapka: uczeń nie zna idiomu "dare una mano" |

## Typowe pułapki i uwaga

> Uwaga: "La mano" jest feminino (żeński) mimo końcówki -o! To jeden z wyjątków. Liczba mnoga: "le mani" (też nieregularna). Typowe błędy: "il mano" (błędny rodzaj), "le manos" (błędna liczba mnoga).

> Uwaga: "Dare una mano" to jeden z podstawowych idiomów włoskich. Warto zapamiętać całą rodzinę: "dare una mano" = pomóc, "avere le mani in pasta" = mieć palce w ciastku (znać się na czymś), "stare con le mani in mano" = siedzieć z założonymi rękami.

## Odpowiedź

**Odpowiedź (oficjalny klucz CKE):** 9. Zaimki oraz pospolite modyfikatory występujące przed przymiotnikiem lub przysłówkiem
(np. bardzo, dość, trochę) nie są traktowane jako kolejne odniesienie do danego
podpunktu polecenia.

## Linki

- [oryginalny arkusz — PDF](https://matura.lol/pdf/jezyk-wloski-2016-maj-matura-podstawowa#page=10)
- [dane JSON](https://matura.lol/api/question/jezyk-wloski-2016-maj-matura-podstawowa/zad/9)
- [otwórz w wyszukiwarce](https://matura.lol/?problem=jezyk-wloski-2016-maj-matura-podstawowa%2Fzad%2F9)

_Ostatnia aktualizacja danych: 2026-10-03_