# Język włoski — zadanie 8

> Źródło: matura.lol — https://matura.lol/question/jezyk-wloski-2019-maj-matura-podstawowa/zad/8
> Wersja Markdown strony zadania (dla asystentów AI). Przy cytowaniu podaj matura.lol i link powyżej.

- arkusz: Język włoski · Matura · maj 2019 (podstawowa)
- rok: 2019
- poziom: podstawowa
- typ: closed
- punkty: 5

## Treść

Zadanie 8. (0-5)
Przeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, tak aby otrzymać logiczny
i gramatycznie poprawny tekst. Zakreśl jedną z liter: A, B albo C.
CHI HA INVENTATO L’OMBRELLO?
Come spesso accade per molte cose che usiamo ogni giorno, è difficile dire chi le ha
inventate. Per esempio: chi ha inventato l’ombrello?
Gli storici affermano che il primo ombrello è apparso in qualche paese orientale, ma non
sono riusciti a stabilire in 8.1. periodo. Alcuni studiosi dicono che l’ombrello
è un’invenzione dell’Antico Egitto. In Cina, invece, l’ombrello era da sempre un 8.2.
legato al culto dell’imperatore e considerato sacro. In Giappone proteggeva i samurai, in Egitto
lo usavano soltanto le classi sociali nobili e nella Grecia antica veniva usato dalle sacerdotesse
di Dioniso.
Dobbiamo aspettare quindici secoli perché l’ombrello venga usato nel modo moderno
diventando il più intelligente strumento 8.3. proteggersi dalla pioggia!
Sul Lago Maggiore c’è il Museo dell’Ombrello e del Parasole. È un museo unico al mondo
e 8.4. la storia di questo utile accessorio. Ancora nel XIX secolo, in queste zone era attiva
la corporazione degli ombrellai, cioè gli artigiani che costruivano e riparavano gli ombrelli.
Pensate che gli ombrellai, per proteggere il mestiere da persone che non appartenevano al
8.5. gruppo, usavano un linguaggio segreto.
adattato da www.focusjunior.it
8.1.
A. quale
B. come
C. quanto
8.2.
A. impegno
B. oggetto
C. evento
8.3.
A. fra
B. con
C. per
8.4.
A. racconta
B. risponde
C. richiede
8.5.
A. suo
B. loro
C. nostro
PRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!
MJW-1P

## Rozwiązanie — maturazai.pl (AI)

**8.1.** ## Poprawna odpowiedź
**A** - quale (jaki/który)

## Sposób 1 - analiza luki

Zdanie: "non sono riusciti a stabilire in periodo"

Potrzebujemy przymiotnika pytającego przed rzeczownikiem "periodo" (okres, czas), który tworzy zdanie podrzędne zależne pośrednio ("stabilire in quale periodo" = ustalić, w jakim okresie). "Quale" = jaki/który (przymiotnik pytający przed rzeczownikiem).

→ **Wniosek:** A "quale" jest poprawne.

## Sposób 2 - analiza gramatyczna

- "quale" = jaki, który (pytający + względny) - używany przed rzeczownikiem: "quale periodo" = jaki okres
- "come" = jak - przysłówek sposobu, nie przymiotnik: "come stanno?" (jak im idzie?). Tu nie pyta o sposób.
- "quanto" = ile, jak wiele - przymiotnik ilości: "quanto tempo?" (ile czasu?). Tu nie pyta o ilość.

## Sposób 3 - odwołanie do reference gramatycznego

> **Reference - Pronomi/Aggettivi interrogativi:**
> - "quale/quali" = jaki/jaka/jakie + rzeczownik → "quale periodo" (jaki okres), "quali libri" (jakie książki)
> - "come" = jak → "come si chiama?" (jak się nazywa?)
> - "quanto/quanta/quanti/quante" = ile/jak wiele → "quanti anni?" (ile lat?)
> Klucz: "quale" to jedyne z tych słów, które pełni rolę przymiotnika (określa rzeczownik) w zdaniu pytającym/zależnym.

## Schemat oceniania CKE

> **Klucz CKE - zadanie 8.1., max 1 pkt:**
> - **1 pkt** - odpowiedź: **A** (quale)
> - **0 pkt** - B (come) lub C (quanto)

## Reference gramatyczny

> **Reference - Aggettivo interrogativo "quale":**
> Forma: "quale" (sg.) / "quali" (pl.) - nieodmienny według rodzaju
> Użycie: przed rzeczownikiem w pytaniach bezpośrednich i pośrednich
> Przykłady: "In quale paese?" (W jakim kraju?), "Non so quale strada prendere" (Nie wiem, którą drogę wziąć)
> NIE mylić z "qual è" (= which is / jakie jest) - tu brak "è" i jest rzeczownik "periodo"

## Typowe pułapki

> Uwaga: "Quanto tempo" (ile czasu) vs "quale periodo" (jaki okres) - oba dotyczą czasu, ale "quanto" pyta o długość, "quale" pyta o identyfikację okresu. Tu historycy nie wiedzą, W JAKIM okresie się pojawił, nie ILE czasu minęło.

> Uwaga: "quale" przed rzeczownikiem jest przymiotnikiem i nie zmienia formy w zależności od rodzaju: "quale periodo" (m.), "quale causa" (f.) - zawsze "quale" (nie: "quala").

**8.2.** ## Poprawna odpowiedź
**B** - oggetto (przedmiot)

## Sposób 1 - analiza luki

Zdanie: "l'ombrello era da sempre un legato al culto dell'imperatore e considerato sacro."

Parasol jest opisany jako coś, co jest "legato al culto" (związane z kultem) i "considerato sacro" (uważane za święte). Szukamy rzeczownika, który pasuje do opisu fizycznego artefaktu ze znaczeniem religijnym. "Oggetto" = przedmiot - pasuje idealnie.

→ **Wniosek:** B "oggetto" jest poprawne.

## Sposób 2 - analiza leksykalna

- "oggetto" = przedmiot (rzecz materialna) - parasol to rzecz fizyczna; "oggetto legato al culto" = przedmiot związany z kultem
- "impegno" = zobowiązanie, zaangażowanie (abstrakcyjne) - parasol to nie zobowiązanie
- "evento" = wydarzenie (nie można być "legato al culto" jako wydarzenie)

## Sposób 3 - odwołanie do reference gramatycznego
W tym zadaniu wystarczy analiza leksykalna. Reference gramatyczny nie jest potrzebny.

## Schemat oceniania CKE

> **Klucz CKE - zadanie 8.2., max 1 pkt:**
> - **1 pkt** - odpowiedź: **B** (oggetto)
> - **0 pkt** - A (impegno) lub C (evento)

## Reference gramatyczny
W tym zadaniu wystarczy analiza leksykalna. Reference gramatyczny nie jest potrzebny.

## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

| Opcja | Słowo | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | impegno (zobowiązanie) | Abstrakcyjne - parasol to rzecz, nie zobowiązanie | Podobne brzmienie do innych słów |
| **B** | **oggetto (przedmiot)** | Parasol to fizyczny przedmiot o znaczeniu kultowym | - |
| C | evento (wydarzenie) | Parasol to rzecz, nie wydarzenie | "Culto" może kojarzyć się z ceremonią/wydarzeniem |

## Typowe pułapki

> Uwaga: "oggetto" ma w języku włoskim szersze znaczenie niż po polsku - może oznaczać zarówno "przedmiot" (rzecz fizyczna) jak i "obiekt" (w sensie abstrakcyjnym, np. "oggetto di studio" = przedmiot badań). Tu chodzi o fizyczny parasol.

> Uwaga: "impegno" pochodzi od "impegnare" (zobowiązywać się, angażować) - to fałszywy przyjaciel dla Polaków (nie: "imponujący").

**8.3.** ## Poprawna odpowiedź
**C** - per (żeby/do)

## Sposób 1 - analiza luki

Zdanie: "il più intelligente strumento proteggersi dalla pioggia"

Po rzeczowniku "strumento" (narzędzie) następuje bezokolicznik "proteggersi" (chronić się). W języku włoskim cel lub przeznaczenie wyrażamy przyimkiem "per" + bezokolicznik. "Strumento per proteggersi" = narzędzie DO ochrony / żeby się chronić.

→ **Wniosek:** C "per" jest poprawne.

## Sposób 2 - analiza gramatyczna

- "per + infinito" = żeby/aby/do + bezokolicznik - wyraża cel lub przeznaczenie
- "strumento per + fare qc." = narzędzie DO czegoś = narzędzie służące do
- "fra" = między, spośród (przyimek miejsca/czasu) - nie wyraża celu: "fra due ore" (za dwie godziny), "fra noi" (między nami)
- "con" = z (przyimek towarzyszący) - "con l'ombrello" (z parasolem), nie "strumento con proteggersi"

## Sposób 3 - odwołanie do reference gramatycznego

> **Reference - Przyimek "per" + bezokolicznik:**
> Znaczenie: cel, przeznaczenie ("żeby", "po to żeby", "do")
> Forma: per + infinito (bezokolicznik)
> Przykłady: "studiare per imparare" (uczyć się, żeby poznać), "uno strumento per lavorare" (narzędzie do pracy)
> Różnica od "per + sostantivo": "per piacere" (proszę), "per fortuna" (na szczęście) - tu rzeczownik, nie cel

## Schemat oceniania CKE

> **Klucz CKE - zadanie 8.3., max 1 pkt:**
> - **1 pkt** - odpowiedź: **C** (per)
> - **0 pkt** - A (fra) lub B (con)

## Reference gramatyczny

> **Reference - Przyimki celu/przeznaczenia:**
> "per + infinito" = cel / żeby / do
> "da + infinito" = przeznaczenie (używane po przymiotnikach): "qualcosa da mangiare" (coś do jedzenia)
> "al fine di + infinito" = w celu (bardziej formalne)
> W zdaniu: "strumento per proteggersi" - przyimek wskazuje przeznaczenie narzędzia

## Typowe pułapki

> Uwaga: "fra" (też pisane "tra") oznacza "między" lub "za" (w kontekście czasu). Nie wyraża celu ani przeznaczenia.

> Uwaga: "con" oznacza "z" (towarzyszenie). Można powiedzieć "si protegge dalla pioggia con l'ombrello" (chroni się przed deszczem parasolem), ale NIE "strumento con proteggersi" - to błędna konstrukcja.

**8.4.** ## Poprawna odpowiedź
**A** - racconta (opowiada)

## Sposób 1 - analiza luki

Zdanie: "È un museo unico al mondo e la storia di questo utile accessorio."

Podmiot = "un museo" (muzeum). Muzeum może "raccontare la storia" (opowiadać historię). Kolokacja "raccontare la storia" = opowiadać historię - standardowe połączenie rzeczownika "storia" z czasownikiem "raccontare".

→ **Wniosek:** A "racconta" jest poprawne.

## Sposób 2 - eliminacja opcji

- B ("risponde") = odpowiada - "rispondere alla storia" nie tworzy sensu. Odpowiada się na pytania, a nie na historię.
- C ("richiede") = wymaga/potrzebuje - "richiedere la storia" = wymagać historii. Semantycznie muzeum nie "wymaga" historii akcesorium.

## Sposób 3 - odwołanie do reference gramatycznego

> **Reference - Kolokacje z "storia":**
> "raccontare una storia" = opowiadać historię (najczęstsza kolokacja)
> "fare la storia" = tworzyć historię
> "conoscere la storia" = znać historię
> Czasowniki komunikacji (raccontare, narrare, descrivere) łączą się ze "storia", a nie "rispondere" i "richiedere".

## Schemat oceniania CKE

> **Klucz CKE - zadanie 8.4., max 1 pkt:**
> - **1 pkt** - odpowiedź: **A** (racconta)
> - **0 pkt** - B (risponde) lub C (richiede)

## Reference gramatyczny

> **Reference - raccontare vs rispondere vs richiedere:**
> raccontare = opowiadać (narrare, descrivere, narrate)
> rispondere = odpowiadać (na pytania, na wiadomości)
> richiedere = wymagać / prosić o coś / potrzebować
> Tylko "raccontare" łączy się semantycznie z "la storia di un accessorio".

## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| **A** | **POPRAWNA** | "raccontare la storia" = opowiadać historię | - |
| B | risponde | "rispondere la storia" = błędna kolokacja | Responde na pytania, nie na historię |
| C | richiede | "richiedere la storia" = semantycznie niepoprawne | Muzeum wymaga czegoś od zwiedzających, ale nie historii akcesorium |

## Typowe pułapki

> Uwaga: "raccontare" to czasownik narracji - łączy się z: storia, esperienze, avventura, vita, viaggio. Jeśli podmiotem jest muzeum, galeria lub przewodnik, "raccontare" jest naturalnym wyborem.

> Uwaga: "rispondere" wymaga przyimka "a" - "rispondere a una domanda" (odpowiadać na pytanie), nie "rispondere la storia".

**8.5.** ## Poprawna odpowiedź
**B** - loro (ich)

## Sposób 1 - analiza luki

Zdanie: "per proteggere il mestiere da persone che non appartenevano al gruppo."

Podmiot całego akapitu to "gli ombrellai" (wytwórcy parasoli) - liczba mnoga, 3. osoba. Chronili oni zawód od osób spoza ICH grupy. Zaimek dzierżawczy dla 3. os. lm. = "loro" (ich).

→ **Wniosek:** B "loro" jest poprawne.

## Sposób 2 - analiza gramatyczna

Zaimki dzierżawcze włoskie:
- 1 os. lp.: mio/mia (mój/moja) → narracja w 1 os.
- 2 os. lp.: tuo/tua (twój/twoja)
- 3 os. lp.: suo/sua (jego/jej) → **A** - ale podmiot jest w lm., nie l.poj.
- 1 os. lm.: nostro/nostra (nasz/nasza) → **C** - ale narrator jest w 3 os., nie 1 os.
- 2 os. lm.: vostro/vostra (wasz/wasza)
- 3 os. lm.: **loro** (ich) → **B** - pasuje do podmiotu "gli ombrellai" (oni)

"Loro" jako zaimek dzierżawczy jest nieodmienne - nie zmienia formy ze względu na rodzaj lub liczbę rzeczownika, który określa.

## Sposób 3 - odwołanie do reference gramatycznego

> **Reference - "Loro" jako zaimek dzierżawczy:**
> "Loro" = ich (dzierżawczy dla 3. os. lm.)
> Forma: nieodmienna - zawsze "loro" bez względu na rodzaj/liczbę rzeczownika
> Artykuł + loro: "il loro gruppo" (ich grupa), "la loro casa" (ich dom), "i loro figli" (ich dzieci)
> Pozycja: zawsze PO rzeczowniku lub z rodzajnikiem przed rzeczownikiem
> Różnica od "suoi/sue": "suo" = jego/jej (3 os. lp.); "loro" = ich (3 os. lm.)

## Schemat oceniania CKE

> **Klucz CKE - zadanie 8.5., max 1 pkt:**
> - **1 pkt** - odpowiedź: **B** (loro)
> - **0 pkt** - A (suo) lub C (nostro)

## Reference gramatyczny

> **Reference - Zaimki dzierżawcze 3. os.:**
> 3 os. lp. (m.): suo (il suo cappello = jego kapelusz)
> 3 os. lp. (f.): sua (la sua borsa = jej torba)
> 3 os. lm.: loro (il loro gruppo = ich grupa) - NIEODMIENNE!
> Uwaga: "loro" przed rzeczownikiem wymaga rodzajnika: "al loro gruppo" (nie: "a loro gruppo")

## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | suo | 3 os. lp. (jego/jej) - podmiot jest w l.mn. (gli ombrellai) | Confusione l.poj. / l.mn. |
| **B** | **POPRAWNA** | 3 os. lm. = "ich" - pasuje do "gli ombrellai" | - |
| C | nostro | 1 os. lm. (nasz) - narracja jest w 3 osobie | Fałszywa identyfikacja narratora z czytającym |

## Typowe pułapki

> Uwaga: "Loro" jako zaimek dzierżawczy jest nieodmienne - w odróżnieniu od "suo/sua/suoi/sue", które się odmieniają według rodzaju i liczby posiadanej rzeczy. "Il loro gruppo" (ich grupa), "la loro amica" (ich przyjaciółka).

> Uwaga: A ("suo") może wydawać się poprawne, gdy skupiamy się na muzeum ("un museo unico") - ale w kontekście akapitu chodzi o "gli ombrellai" (wytwórcy parasoli) jako grupę.

## Odpowiedź

**Odpowiedź (oficjalny klucz CKE):** 8. Realizacja podpunktu polecenia przy pomocy co najmniej trzech słów/wyrażeń
odnoszących się do różnych aspektów, jest uznawana za podpunkt rozwinięty, np.
• podasz powody tej decyzji
Con lo scooter sarò indipendente, mi sposterò da solo e non farò mai tardi.

## Linki

- [oryginalny arkusz — PDF](https://matura.lol/pdf/jezyk-wloski-2019-maj-matura-podstawowa#page=9)
- [dane JSON](https://matura.lol/api/question/jezyk-wloski-2019-maj-matura-podstawowa/zad/8)
- [otwórz w wyszukiwarce](https://matura.lol/?problem=jezyk-wloski-2019-maj-matura-podstawowa%2Fzad%2F8)

_Ostatnia aktualizacja danych: 2026-10-03_