# Egzamin zawodowy — zadanie PE

> Źródło: matura.lol — https://matura.lol/question/m34-2016-czerwiec-egzamin-zawodowy-praktyczny/zad/PE
> Wersja Markdown strony zadania (dla asystentów AI). Przy cytowaniu podaj matura.lol i link powyżej.

- arkusz: Egzamin zawodowy M34 · czerwiec 2016
- rok: 2016
- typ: open

## Treść

Zadanie egzaminacyjne
W pobliżu miejscowości K ma być wykonany pionowy otwór wiertniczy, którego profil geologiczny
przedstawiono na wyciągu z projektu geologiczno-technicznego otworu. Złoże gazu ziemnego występuje na
głębokości 2990 + 3000 m. W przekroju całego otworu nie przewiduje się występowania siarkowodoru.
Sporządź w tabeli 1 zapotrzebowanie (w metrach) na rury okładzinowe potrzebne do zarurowania otworu
wiertniczego, dobierając odpowiednie średnice rur oraz uwzględniając niezbędny 10% zapas dla każdej kolumny
rur, lecz nie mniej niż 20 m.
Oblicz gęstości płuczek wiertniczych, które należy zastosować w kolejnych interwałach otworu, wiedząc że
ciśnienie hydrostatyczne wywierane przez płuczkę powinno być wyższe od ciśnienia złożowego
o 0,5 MPa/1000 m otworu. Obliczenia i wyniki zapisz w tabeli 2.
Oblicz maksymalne obciążenie haka wiertniczego, które wystąpi podczas zapuszczania rur okładzinowych 7
(grubość ścianki 10,36 mm). Do obliczeń przyjmij gęstość płuczki użytej w czasie wiercenia tego interwału,
natomiast jako długość kolumny rur okładzinowych przyjmij odległość od powierzchni terenu do głębokości
posadowienia tej kolumny. Obliczenia i wyniki zapisz w tabeli 3.
Dobierz z przedstawionego wykazu głowic uzbrojenie przeciwerupcyjne wylotu otworu wiertniczego, jakie
należy zamontować po zapuszczeniu kolumny rur okładzinowych 9 %”, dla odwiercenia interwału otworu pod
rury 7” (800 + 1900 m), uwzględniając ciśnienie głowicowe, klasę zagrożenia erupcyjnego i kategorię zagrożenia
siarkowodorowego. Przy wyborze głowic zapewnij poprawną realizację projektu, nie podwyższając bez
uzasadnionej potrzeby kosztów. Obliczenia, dobrany zestaw głowic wraz z uzasadnieniem zapisz w tabeli 4.
WYCIĄG Z PROJEKTU GEOLOGICZNO - TECHNICZNEGO OTWORU
Gradienty Projektowana Tv Parametry
ciśnień z konstrukcja otworu, = wiercenia
p o = > 2 =
3 a K- 5 sposób 8 3
x > G = = cementowania a - 2
o = 2 © 5 = CEs
ko) NN. = z EJ o > %
w o o| 56 2 2 3 sg
G a 52 | |5 as 2 Fl] x] 2] 2
o |*|elele ls EB sz|2|5|5
% S|8|5 |38|5|5|4 gs £s|e|6|5
= R n 2 o o©| ©| O £ 6 =
5 = s "w
Eo
Ę Ę E - a ws =
= Ie | % = 2 =| 5
© © - - = 3 5 [uj = = n
= > - 0 5|RB| in 8 u|2|5| =
% (U o m a Q 2 =
m |E|E : ż o| 5
100 | 5 22 | 7] 8/8
kr 100
„| |a|2 su
~ = w
: |8la |? |8 EE >
lo |5.|9|5|5 |S p82 | 5 AF
2% Oo H =x e | o © t+
500 | SĘ o |3 gunag] § |
[600 | ZE N GĘŚ, | Ps al o
= i = SD ood ox
% Sees lea
ada aYta | ao
1000 | Z w $
1100 | 5 5 a
1200 | g 4 | 8 "
1300 | 3 ela | |5 EP * o| 8] 2
1400 | % als |1 | 2 z 8 Sf al ol %
© o| 6 in e 5 © Ea alo]
1500 | a 5 zd R Eve G 2 ©|0
1600 a © @ = ih no EJ =
1700 | 2 2 REM = fs
1800 | * m 5S2g% | 50
>2=
1900 ZARA ów
1900
2000
>
2100 | > 2 -
2200 | 6 R. =
;6 RZ) - 8
2300 | 8 ala s 8
R o Ow
2400 | g PS A. | sd Ó 6 o| m
2500 | 2 8 | |< 26 a) S| &
o o ~ oo - E | a
2600% | SIF |34|8 ELE 2 o/“|g|a
kJ o fe} =O2no| 2s
2700 | a = Boe | AE
za v hs) h o
2800 | £ 2 S$5a| 55
2900 | 2 £ KSJIEJE
= w = E (e)
3000 3000 ook Q) W Mw
DANE I WYBRANE WZORY DO OBLICZEŃ PROJEKTOWYCH
P, =H -q, » MPa
S-H
P,,. = Be >-
H 2 7900" MPa
Py = sz ma kg/m?
» H-g 106 ©
p
k, =] -*.
Pp st
Q=k,-L-q,N
gdzie:
H - głębokość, m
dz - gradient ciśnienia złożowego, MPa/m
Py - ciśnienie złożowe, MPa
S - naddatek ciśnienia hydrostatycznego płuczki wiertniczej nad ciśnieniem złożowym, MPa/1000 m
Py - ciśnienie hydrostatyczne, MPa
g - przyśpieszenie ziemskie (do obliczeń przyjąć g = 10 m/s”)
Ppt - gęstość płuczki wiertniczej, kg/m”
ky - _ współczynnik wyporności
Ps - _ gęstość stali (7850 kg/m”)
Q - ciężar kolumny rur okładzinowych, N
L - długość kolumny rur okładzinowych, m
qd - ciężar jednostkowy rur okładzinowych, N/m
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA
z dnia 29 stycznia 2013 r.
w sprawie zagrożeń naturalnych w zakładach górniczych
(wyciąg)
Rozdział 9
Zagrożenie erupcyjne
$ 34. Podstawowym kryterium oceny zagrożenia erupcyjnego jest możliwość zaistnienia erupcji wiertniczej,
rozumianej jako niekontrolowany przypływ płynu złożowego do otworu lub odwiertu, spowodowany
naruszeniem równowagi między ciśnieniem złożowym a ciśnieniem wynikającym z hydrostatycznego
oddziaływania słupa płuczki wiertniczej.
$ 35. 1. W zakładach górniczych wydobywających ropę naftową lub gaz ziemny oraz zakładach prowadzących
roboty geologiczne służące poszukiwaniu lub rozpoznawaniu złóż tych kopalin ustala się dwie klasy zagrożenia
erupcyjnego.
2. Otwory przewidziane do wiercenia, otwory wiercone, otwory odwiercone oraz odwierty są
przestrzeniami, które w zakładach górniczych wydobywających ropę naftową lub gaz ziemny oraz zakładach
prowadzących roboty geologiczne służące poszukiwaniu lub rozpoznawaniu złóż tych kopalin podlegają
zaliczeniu do jednej z dwóch klas zagrożenia erupcyjnego.
3. Do klasy A zagrożenia erupcyjnego zalicza się:
1) otwór w przestrzeni nierozpoznanej geologicznie i nierozpoznanej charakterystyce złożowej;
2) otwór w przestrzeni rozpoznanej geologicznie o gradiencie ciśnienia złożowego większym niż 0,13 MPa/10 m;
3) każdy otwór, jeżeli w jego nieorurowanej części zalegają poziomy o ciśnieniu złożowym o wartości zbliżonej
do wartości ciśnienia szczelinowania innych skał występujących w tej części otworu;
4) odwiert o gradiencie ciśnienia złożowego większym niż 0,13 MPa/10 m.
4. Do klasy B zagrożenia erupcyjnego zalicza się:
1) otwór w przestrzeni rozpoznanej geologicznie i rozpoznanej charakterystyce złożowej,
2) odwiert w przestrzeni rozpoznanej geologicznie i rozpoznanej charakterystyce złożowej - jeżeli gradient
ciśnienia złożowego nie jest większy niż 0,13 MPa/10 m.
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI
z dnia 25 kwietnia 2014 r.
w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu zakładów górniczych
wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi
(wyciąg)
$ 74. 1. Ciśnienie robocze poszczególnych elementów przeciwerupcyjnego wyposażenia wylotu otworu
przewidzianego na dany interwał otworu wiertniczego jest większe od maksymalnego spodziewanego ciśnienia
głowicowego w tym interwale.
2. Wielkość największego ciśnienia głowicowego dla danego poziomu zbiornikowego ustala się według wzoru:
Pax = A-H'q [MPa]
gdzie poszczególne symbole oznaczają:
Pnax - największe spodziewane ciśnienie głowicowe poziomu zbiornikowego [MPa],
H - głębokość zalegania złoża (poziomu zbiornikowego) [m],
q - gradient ciśnienia złożowego rozpatrywanego poziomu [MPa/m],
A - współczynnik korekcyjny określony w poniższej tabeli:
powyżej 2500 do 3000 0,85 + 0,75
powyżej 3000 0,75 +0,5
3. Przepisu ust. | nie stosuje się do układu sterowniczego.
4. Szczegółowy dobór współczynnika korekcyjnego A, o którym mowa w ust. 2, w granicach ustalonych
zakresów określa instrukcja, o której mowa w $ 71.
$ 75. 1. Wylot otworu wiertniczego wyposaża się w głowicę przeciwerupcyjną z co najmniej czterema
zamknięciami, z których jedno jest zamknięciem uniwersalnym, w przypadku prowadzenia prac wiertniczych
w warunkach zaliczonych do:
1) klasy A zagrożenia erupcyjnego;
2) pierwszej lub drugiej kategorii zagrożenia siarkowodorowego.
2. W przypadkach niewymienionych w ust. I wylot otworu wiertniczego wyposaża się w głowicę
przeciwerupcyjną z co najmniej trzema zamknięciami, z których jedno jest zamknięciem uniwersalnym.
3. Suwakowa głowica przeciwerupcyjna powinna posiadać szczęki odpowiadające każdej średnicy stosowanego
przewodu wiertniczego.
4. W przypadku prowadzenia robót wiertniczych w warunkach zaliczonych do klasy B zagrożenia erupcyjnego
bez zagrożenia siarkowodorowego kierownik ruchu zakładu może dopuścić wyposażenie wylotu otworu
wiertniczego w głowicę przeciwerupcyjną z co najmniej dwoma zamknięciami.
5. Dopuszcza się zastosowanie głowicy uniwersalnej o ciśnieniu roboczym o jeden stopień niższym od
wymaganego ciśnienia roboczego głowic suwakowych.
[Masajednostiows es baza | ao lam saa | es baca |
WYKAZ GŁOWIC PRZECIWERUPCYJNYCH
- R |
AONE: =
| (= LD OO Cori |
U=HFH] mm |= =i, f J
FA. RE
(HL 000) CHH=h
es fiw =
GŁOWICE PRZECIWERUPCYJNE
SZCZĘKOWE UNIWERSALNE
herd Ciśnienie kra Ciśnienie
nominalny Typ nominalny Typ
jeee] w
A KNESK I
ee
Czas przeznaczony na wykonanie zadania wynosi 120 minut.
Ocenie podlegać będą 4 rezultaty:
- zestawienie rur okładzinowych,
- gęstości płuczek wiertniczych potrzebnych w kolejnych interwałach otworu,
- maksymalne obciążenie haka wiertniczego kolumną rur okładzinowych 7”,
- projekt przeciwerupcyjnego uzbrojenia wylotu otworu wiertniczego dla interwału 8001900 m.
Tabela 1. Zestawienie rur okładzinowych
pean ch od do MARA lowes, Zapotrzebowanie rur
Lp. oktadzinowyc głębokości | głębokości olumny 6 iż20m
a | 2 |] 8] a] s] 6 | 7] 8]
Miejsce na obliczenia pomocnicze:
x
ja
BES
[o) 2 NE
Bo 2 sin
eX a 2
Oo 3 o
a
>
z
©
o
R
&
R
a
o
2
E x
= R
o
| 8
= a
ŻĘ
z W
BD
8 B
> =
| w
2 O
o =
Ń a
E (o)
e
a.
o
>
R
i)
2
E
o
2
z
a
o
Ń
Z
E)
a
2
m
>)
wD
8
a
ao
io)
| 3
$ 2
2 2 m
R o
= >)
[e]
aa
8
SE |
2
<
mJ a
Tabela 3. Maksymalne obciążenia haka wiertniczego kolumną rur okładzinowych 7”
Średnica rur Grubość ścianki Masa jednostkowa Ciężar jednostkowy
cale mm kg/m N/m
Miejsce na obliczenia
oniczony pon ypornosc! |
ia rotumny m ozn wych " pucice, : ee
Maksymaine opeigvenie rake u ee
Tabela 4. Projekt przeciwerupcyjnego uzbrojenia wylotu otworu wiertniczego dla interwału 800--1900 m
Miejsce na obliczenia:
Maksymaine Spodziewane cenenie slowrcowe, we eee
Miss Zagrozenia erupevinceo: KONNE
Ketegoria zagrożenia Slarkowodorowego: eee
Wymagana ilość i rodzaj zamknięć przeciwerupcyjnego
zabezpieczenia wylotu otworu wiertniczego:
Dobrane głowice przeciwerupcyjne (rodzaje i parametry
głowic):

## Odpowiedź

**Odpowiedź (oficjalny klucz CKE):** Nazwa
kwalifikacji:
Organizacja i prowadzenie prac wiertniczych
Oznaczenie
kwalifikacji:
M.34
Numer zadania:
01
Kod arkusza:
M.34-01-16.05
Lp.
Elementy podlegające ocenie/kryteria oceny
R.1
Rezultat 1: Zestawienie rur okładzinowych - tabela 1.
R.1.1
w kolumnie 2. wpisane są średnice rur okładzinowych: 13 ⅜", 9 ⅝", 7", 5",
R.1.2
w kolumnie 6. wpisane są długości kolumn rur okładzinowych: 100 m, 800 m, 1900 m,
3000 m
R.1.3
w kolumnie 7. wpisany zapas rur 13 ⅜" - 20 m
R.1.4
w kolumnie 7. wpisany zapas rur 9 ⅝" - 80 m
R.1.5
w kolumnie 7. wpisany zapas 7" - 190 m
R.1.6
w kolumnie 7. wpisany zapas 5" - 300 m
R.1.7
w kolumnie 8. wpisane jest zapotrzebowanie na rury 13 ⅜ " - 120 m
R.1.8
w kolumnie 8. wpisane jest zapotrzebowanie na rury 9 ⅝" - 880 m
R.1.9
w kolumnie 8. wpisane jest zapotrzebowanie na rury 7" - 2090 m
R.1.10
w kolumnie 8. wpisane jest zapotrzebowanie na rury 5" - 3300 m
R.2
Rezultat 2: Gęstości płuczek wiertniczych potrzebnych w kolejnych interwałach
otworu - tabela 2.
R.2.1
w kolumnie 2 i 3. zapisano interwał i rodzaj płuczki: 0-800 m, płuczka bentonitowa
R.2.2
w kolumnie 2 i 3. zapisano interwał i rodzaj płuczki: 800-1900 m, płuczka polimerowo-
potasowa
R.2.3
w kolumnie 2 i 3. zapisano interwał i rodzaj płuczki: 1900-3000 m, płuczka polimerowa
R.2.4
w kolumnie 4. zapisano działania arytmetyczne zgodne ze wzorem na ciśnienie złożowe
R.2.5
w kolumnie 4. zapisano działania arytmetyczne zgodne ze wzorem na ciśnienie
hydrostatyczne
R.2.6
w kolumnie 4. zapisano działania arytmetyczne zgodne ze wzorem na gęstość płuczki
R.2.7
w kolumnie 5. zapisano gęstość płuczki bentonitowej 1030 kg/m³ lub 1,03 g/cm³
R.2.8
w kolumnie 5. zapisano gęstość płuczki polimerowo-potasowej 1070 kg/m³ lub 1,07 g/cm³
R.2.9
w kolumnie 5. zapisano gęstość płuczki polimerowej 1110 kg/m³ lub 1,11 g/cm3
R.3
Rezultat 3: Maksymalne obciążenie haka wiertniczego kolumną rur okładzinowych 7″ -
tabela 3.
R.3.1
zapisana jest masa jednostkowa rury 7": 43,15 kg/m (dla grubości ścianki 10,36 mm)
R.3.2
zapisany jest ciężar jednostkowy rury 7": zawierający się w przedziale 423,3÷431,5 N/m
R.3.3
zapisane jest działanie zgodne ze wzorem na współczynnik wyporności
R.3.4
zapisany współczynnik wyporności zawiera się w przedziale 0,863÷0,864
R.3.5
zapisane jest działanie zgodne ze wzorem na maksymalne obciążenie haka
R.3.6
zapisany wynik obliczeń zawiera się w przedziale 694085÷708400 N
R.3.7
zapisane maksymalne obciążenie haka zawiera się w przedziale: 694,1÷708,4 kN
R.4
Rezultat 4: Projekt przeciwerupcyjnego uzbrojenia wylotu otworu wiertniczego dla
interwału 800÷1900 m - tabela 4.
R.4.1
we wzorze lub w obliczeniach na maksymalne ciśnienie głowicowe uwzględniono
współczynnik korekcyjny A=1
R.4.2
we wzorze lub w obliczeniach na maksymalne ciśnienie głowicowe uwzgledniono gradient
ciśnienia złożowego tego interwału 0,0102 MPa/m lub 0,102 MPa/ 10 m
R.4.3
obliczona wartość maksymalnego spodziewanego ciśnienia głowicowego zawiera się w
przedziale 19,38÷19,4 MPa
R.4.4
zapisana klasa zagrożenia erupcyjnego otworu wiertniczego: B
R.4.5
zapisane zagrożenie siarkowodorowe - brak
R.4.6
zapisana
ilość
i
rodzaj
zamknięć
przeciwerupcyjnego
zabezpieczenia
wylotu
otworu
wiertniczego: co najmniej trzy zamknięcia w tym jedno uniwersalne lub dwa zamknięcia za
zgodą Kierownika Ruchu Zakładu
R.4.7
zapisany dobrany zestaw głowic przeciwerupcyjnych: 2-szczękowa 11"/21 MPa (11"/35 MPa)
- 1 szt. i uniwersalna 11"/21 MPa (11"/35 MPa) - 1 szt. lub 2-szczękowa 11"/21 MPa (11"/35
MPa)- 1 szt. i uniwersalna 11"/14 MPa (11"/21 MPa) - 1 szt. lub 2-szczękowa 11"/21 MPa
(11"/35 MPa) - 1 szt. (ciśnienie robocze 35 MPa wynika z wcześniejszych obliczeń
zdającego)
R.4.8
w uzasadnieniu doboru głowic zapisano: ponieważ odwiert może być zaliczony (należy
zaliczyć) do klasy B zagrożenia erupcyjnego i nie występuje zagrożenie siarkowodorowe, to
zgodnie z § 75 ust. 2 rozporządzenia wystarczą trzy zamknięcia, w tym jedno uniwersalne
Uwaga: dopuszcza się stosowanie innych sformułowań pod warunkiem ich poprawności
merytorycznej

## Linki

- [oryginalny arkusz — PDF](https://matura.lol/pdf/m34-2016-czerwiec-egzamin-zawodowy-praktyczny#page=2)
- [dane JSON](https://matura.lol/api/question/m34-2016-czerwiec-egzamin-zawodowy-praktyczny/zad/PE)
- [otwórz w wyszukiwarce](https://matura.lol/?problem=m34-2016-czerwiec-egzamin-zawodowy-praktyczny%2Fzad%2FPE)

## Podobne zadania

- [Zadanie PE](https://matura.lol/question/m34-2024-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny/zad/PE) — Zadanie egzaminacyjne Planowane jest wiercenie otworu eksploatacyjnego do głębokości 1800 m, zgodnie z zamieszczonym projektem geologiczno-technicznym otworu. O
- [Zadanie PE](https://matura.lol/question/m34-2015-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny/zad/PE) — Zadanie egzaminacyjne Na podstawie zamieszczonego fragmentu Projektu Geologiczno-Technicznego Otworu opracuj metrykę i przedstaw na schemacie konstrukcję dolnej
- [Zadanie PE](https://matura.lol/question/m34-2017-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny/zad/PE) — Zadanie egzaminacyjne Na podstawie projektu geologicznego wiadomo, że w interwale otworu 3150 ~+ 3300 m zalegają horyzonty ropno -gazowe o gradiencie ciśnienia 
- [Zadanie 34](https://matura.lol/question/m34-2016-czerwiec-egzamin-zawodowy-pisemny/zad/34) — Zadanie 34. Na podstawie przedstawionego fragmentu rozporządzenia, określ w jaki zestaw zamknięć należy wyposażyć wylot otworu wiertniczego, gdy otwór zaliczony

_Ostatnia aktualizacja danych: 2026-10-07_