# Historia — zadanie 2.81

> Źródło: matura.lol — https://matura.lol/question/skul-620/zad/2.81
> Wersja Markdown strony zadania (dla asystentów AI). Przy cytowaniu podaj matura.lol i link powyżej.

- arkusz: Historia · Zbiory zadań · 2019 (rozszerzona)
- rok: 2019
- poziom: rozszerzona
- typ: open
- działy: V. Europa i Polska w okresie pełnego średniowiecza – XI-XIII w., 8. Przemiany gospodarcze i społeczne w okresie rozbicia dzielnicowego

## Treść

W tym zadaniu wyjaśnij znaczenie powyższych pojęć.

## Rozwiązanie — skul.pl

Okres rozbicia dzielnicowego różnił się od okresu wczesnopiastowskiego. Występujące w nim procesy zaczęły być coraz bardziej złożone i przyczyniły się do dalszej ewolucji ustroju i systemu gospodarczego Polski.

## Odpowiedź

**Odpowiedź:** Prawo książęce - określenie zbioru praw, które regulowały relacje pomiędzy osobą władcy a ludnością poddaną i jej majątkiem.
Immunitet - przywilej nadawany przez władcę zasłużonym dla księstwa osobom. Zwalniał ich z części zobowiązań wobec księcia lub pozwalał na samodzielne sądzenie poddanych przez pana feudalnego.
Lokacja - proces zakładania nowych miast i wsi. Władca wystawiał tak zwany akt lokacyjny, który regulował okres wolnizny oraz prawa nowo powstałej osady i jej mieszkańców. Lokacje odbywały się na prawie polskim i niemieckim.
Zasadźca - osoba wyznaczona przez księcia do założenia nowej osady. Zasadźca szukał nowych osadników i odpowiadał za kontakty osadników z władcą. Po wykonanej pracy zostawał sołtysem (we wsi) lub wójtem (w mieście). Cieszył się przy tym licznymi ulgami podatkowymi.
Sołtys - zarządzał wsią w imieniu księcia. Po zbudowaniu nowej wsi zostawał nim zasadźca. Po wykupieniu wsi, sołtysa mogli wybierać mieszkańcy osady.
Wójt - zarządca średniowiecznego miasta. Zostawał nim zasadźca, który zakładał nowe miasto. Później stanowisko wójta stało się obieralne a nie dziedziczne.
Wolnizna - okres trwający od kilku do nawet 25 lat, podczas którego nowa osada była zwolniona z powinności finansowych wobec władcy. Miała na celu przyciągnięcie nowych osadników.
Dziesięcina - podatek płacony w średniowieczu na rzecz duchowieństwa. Jego nazwa wzięła się od stawki podatku (oddawano Kościołowi 10 część dochodów)
Prawo magdeburskie i lubeckie - prawa niemieckie, na których lokowano średniowieczne miasta. To pierwsze stosowane było do miast znajdujących się w głębi lądu, funkcje rynku pełnił usytuowany w centrum miasta plac (np. Kraków), natomiast drugie do miast portowych, gdzie funkcję rynku pełniła długa, szeroka ulica (np. Gdańsk).

_Odpowiedź ze skul.pl — źródło nieoficjalne._

## Linki

- [dane JSON](https://matura.lol/api/question/skul-620/zad/2.81)
- [otwórz w wyszukiwarce](https://matura.lol/?problem=skul-620%2Fzad%2F2.81)

## Podobne zadania

- [Zadanie 2.69](https://matura.lol/question/skul-620/zad/2.69) — W tym zadaniu powinieneś wskazać powody, przez które Klemens z Ruszczy otrzymał od Bolesława Wstydliwego immunitet.
- [Zadanie 2.70](https://matura.lol/question/skul-620/zad/2.70) — W tym zadaniu powinieneś wskazać, czego dotyczył immunitet nadany Klemensowi oraz ocenić, jak mógł go ów możny wykorzystać.
- [Zadanie 2.71](https://matura.lol/question/skul-620/zad/2.71) — W tym zadaniu powinieneś wskazać korzyści, jakie osadnicy i mieszczanie otrzymywali w akcie lokacyjnym.
- [Zadanie 2.72](https://matura.lol/question/skul-620/zad/2.72) — W tym zadaniu powinieneś wyjaśnić, dlaczego pozycja wójta w lokowanym mieście była uprzywilejowana.

_Ostatnia aktualizacja danych: 2026-10-03_