# Historia — zadanie 1.1

> Źródło: matura.lol — https://matura.lol/question/skul-910/zad/1.1
> Wersja Markdown strony zadania (dla asystentów AI). Przy cytowaniu podaj matura.lol i link powyżej.

- arkusz: Historia · Zbiory zadań · 2019 (rozszerzona)
- rok: 2019
- poziom: rozszerzona
- typ: open
- działy: Wprowadzenie, Historia jako nauka. Metody badania dziejów człowieka

## Treść

Odnajdź w Internecie lub innych źródłach informacje o tym, jak możemy datować źródła historyczne. Opisz dendrochronologię oraz kilka innych sposobów, pomijając te, które znalazłeś już w podręczniku.

## Rozwiązanie — skul.pl

Datowanie relatywne umożliwia określenie wieku przedmiotu w odniesieniu do innych i ustalenie chronologicznej linii pojawiania się przedmiotów czy organizmów. Datowanie bezwzględne pozwala oszacować wiek jednej próbki, bez konieczności odniesienia do innych wykopalisk.

## Odpowiedź

**Odpowiedź:** Datowanie relatywne:
a) stratygrafia – opiera się na założeniu, że warstwy gleby akumulują się na sobie wraz z upływem czasu, a zatem najmłodsze wykopaliska znajdują się najpłycej, a najstarsze najgłębiej,
b) seriacja – szeregowanie przedmiotów w czasie według jakiejś zmieniającej się ich cechy, opiera się na założeniu o zmienności kultury i sztuki, popularna do połowy XX wieku, dziś rzadko używana,
c) datowanie fluorowe – przydatne przy skamieniałościach i szkieletach, na podstawie zawartości zaabsorbowanego fluoru oceniamy, jak stary jest szkielet – im więcej fluoru, tym starszy,
Datowanie bezwzględne:
a) dendrochronologia – większość gatunków drzew co roku wytwarza nowy krąg, zatem archeolodzy na podstawie liczby kręgów i daty ich powstania określają wiek drzewa,
b) metoda termoluminescencyjna – termoluminescencja jest to właściwość kryształów i minerałów krystalicznych, polegająca na tym, że ogrzane wydzielają światło, a proces ten uwalnia elektrony i „zeruje” ilość energii w minerale krystalicznym – energia ta jest zbierana z przez materiał z naturalnego promieniowania tła i uwalniana przy następnym podgrzaniu. Ilość uwolnionej energii umożliwia archeologom oszacowanie wieku ceramiki, glinianych naczyń, budulca i tym podobnych (ilość uwolnionej energii dzielimy przez roczną ilość energii, którą z tła przyjmuje dany minerał),
c) datowanie metodą trakową – pozwala oszacować wiek niektórych minerałów oraz wyrobów ze szkła na podstawie oszacowania uszkodzeń, jakie w ich strukturze wywołało zjawisko spontanicznego rozszczepienia izotopu uranu 238, który występuje powszechnie np. w szkle, glazurze czy ceramice; obliczenie ilości spontanicznych rozszczepień izotopu pozwala oszacować wiek wykopaliska.

_Odpowiedź ze skul.pl — źródło nieoficjalne._

## Linki

- [dane JSON](https://matura.lol/api/question/skul-910/zad/1.1)
- [otwórz w wyszukiwarce](https://matura.lol/?problem=skul-910%2Fzad%2F1.1)

## Podobne zadania

- [Zadanie 1.2](https://matura.lol/question/skul-910/zad/1.2) — Odnajdź w Internecie lub innych źródłach informacje o tym, czym zajmują się tzw. nauki pomocnicze historii. Zapisz krótko informacje na ich temat.
- [Zadanie 1.3](https://matura.lol/question/skul-910/zad/1.3) — Zapoznaj się z fragmentem roczników podanym poniżej, a następnie ustosunkuj się do dzieła. Określ, jakie czynniki mogły wpłynąć na opinię wyrażoną o Bolesławie 
- [Zadanie 1.4](https://matura.lol/question/skul-910/zad/1.4) — Korzystając z wiedzy nabytej w trakcie lektury rozdziału, zapisz definicje pojęć „historia” i „prehistoria” oraz wymień okresy, na które badacze dzielą historię
- [Zadanie 1.5](https://matura.lol/question/skul-910/zad/1.5) — Korzystając z wiedzy nabytej w trakcie lektury rozdziału, przedstaw, jak dzielimy historię ze względu na przedmiot jej badań oraz obszar geograficzny, którym si

_Ostatnia aktualizacja danych: 2026-10-03_