# Egzamin zawodowy — zadanie PE

> Źródło: matura.lol — https://matura.lol/question/z16-2019-czerwiec-egzamin-zawodowy-praktyczny/zad/PE
> Wersja Markdown strony zadania (dla asystentów AI). Przy cytowaniu podaj matura.lol i link powyżej.

- arkusz: Egzamin zawodowy Z16 · czerwiec 2019
- rok: 2019
- typ: closed

## Treść

Zadanie egzaminacyjne
Opracuj założenia do zaplanowania diety dla pacjentki z fenyloketonurią. Uwzględnij zamieszczone dane
pacjentki.
W celu opracowania założeń do diety dla pacjentki wykonaj obliczenia dotyczące:
 podstawowej przemiany materii (podstawowego wydatku energetycznego) (PPM) na podstawie wzoru
Harrisa i Benedicta,
 indywidualnego
całkowitego
zapotrzebowania
energetycznego
(CPM)
z
wykorzystaniem
współczynnika aktywności fizycznej,
 ilości energii w diecie pochodzącej z preparatu bezfenyloalaninowego PKU (kcal/dobę),
 zapotrzebowania na białko stanowiące 12% dziennego zapotrzebowania energetycznego,
 ilości białka w diecie pochodzącego z preparatu PKU (g/dobę).
Dobowe zapotrzebowanie na fenyloalaninę według określonej indywidualnej tolerancji pacjentki wynosi
300÷350 mg.
Pacjentka sama przygotowuje swoje posiłki oraz 3 razy dziennie przyjmuje preparat PKU dla dorosłych - po
jednej saszetce do każdego z 3 głównych posiłków - śniadania, obiadu i kolacji. Wartość i właściwości
preparatu zostały opisane w tabeli Dane dotyczące preparatu PKU.
Oblicz wartość energetyczną, zawartość białka i fenyloalaniny w trzech rodzajach sałatek i wybierz
odpowiednią z nich, która najlepiej pasuje do założeń diety i dopełnia wartość odżywczą jadłospisu oraz
uzasadnij swój wybór.
Oblicz, jaki jest procentowy udział białka pochodzącego z preparatu leczniczego i z produktów spożywczych
w całodziennym wyżywieniu pacjentki w pokryciu zapotrzebowania na białko i sprawdź czy jest zgodny
z zaleceniami.
Wszystkie tabele i formularze do wypełnienia oraz wzory niezbędne do obliczeń znajdują się w arkuszu
egzaminacyjnym.
Dane pacjentki
Płeć: kobieta
Rzeczywista masa ciała - 50 kg
Wzrost - 161 cm
Wiek - 23 lat
PAL - średnia aktywność zawodowa i pozazawodowa
Wzór Harrisa i Benedicta
Dla mężczyzn: PPM = 66,5 + (13,7*M) + (5*W) - (6,8*L)
Dla kobiet: PPM = 665 + (9,6*M) + (1,8*W) - (4,7*L)
gdzie: M - masa ciała w kilogramach
W - wzrost w centymetrach
L - wiek w latach
Współczynnik aktywności fizycznej PAL (phisical activity level)
Dane dotyczące preparatu PKU
Czas przeznaczony na wykonanie zadania wynosi 180 minut.
Ocenie podlegać będzie 5 rezultatów:
 Założenia do diety dla pacjentki z fenyloketonurią,
 Wartość energetyczna, zawartość białka i fenyloalaniny w jednodniowym jadłospisie pacjentki,
 Wartość energetyczna, zawartość białka i fenyloalaniny w trzech rodzajach sałatek,
 Wybór sałatki,
 Procentowy udział białka pochodzącego z preparatu leczniczego i z produktów spożywczych
w pokryciu zapotrzebowania na białko.
POZIOM
AKTYWNOŚCI
POZAZAWODOWEJ
POZIOM AKTYWNOŚCI ZAWODOWEJ
Niska
średnia
wysoka
M
K
M
K
M
K
brak aktywności
1,4
1,4
1,6
1,5
1,7
1,5
średnia aktywność
1,5
1,5
1,7
1,6
1,8
1,6
wysoka aktywność
1,6
1,6
1,8
1,7
1,9
1,7
Preparat jest produktem w proszku, zawiera on:
 mieszaninę egzogennych i endogennych aminokwasów bez fenyloalaniny;
 witaminy, pierwiastki śladowe i niektóre składniki mineralne.
1 saszetka o masie 27,8 g (proszek) zawiera 20 g białka.
Wartość energetyczna
100 g 1384 kJ (326 kcal)
saszetka 27,8 g 385 kJ (91 kcal)
Wskazania:
Do postępowania dietetycznego w potwierdzonej fenyloketonurii u dzieci w wieku powyżej 8 lat i dorosłych.
Sposób użycia i dawkowanie:
Zalecana dawka produktu zależy od wieku, masy ciała oraz stanu klinicznego pacjenta i powinna pokrywać 70÷95%
spożywanego białka.
Dobową dawkę produktu należy podzielić na równe porcje rozłożone w ciągu dnia. Należy spożywać wraz z wodą lub
rozcieńczonymi napojami.
Zawartość jednej saszetki wsypać do 65 ml zimnej wody (1 saszetka + 65 ml wody).
Założenia do diety dla pacjentki z fenyloketonurią
Podstawowa przemiana materii dla pacjentki (PPM) - obliczenia
(wynik należy zaokrąglić do liczb całkowitych)
Całkowita przemiana materii pacjentki (CPM) - obliczenia
CPM (kcal/dobę) = PPM x PAL
(wynik należy zaokrąglić do liczb całkowitych)
Ilość energii w diecie pochodzącej z preparatu PKU (kcal/dobę) - obliczenia
Zapotrzebowanie na białko (g/dobę) - obliczenia
(wynik należy zaokrąglić do jednego miejsca po przecinku)
Ilość białka w diecie pochodzącego z preparatu PKU (g/dobę) - obliczenia
Wartość energetyczna, zawartość białka i fenyloalaniny w jednodniowym jadłospisie pacjentki
Jednodniowy jadłospis pacjentki
(bez preparatu PKU)
Posiłki / potrawy
Masa
potrawy
(g)
Energia
(kcal)
Białko
(g)
Phe
(mg)
Śniadanie
3 kromki chleba z mąki niskobiałkowej z margaryną
i miodem
136
397
0,5
23
Herbata z cukrem
250
40
Obiad
Zupa ogórkowa z ziemniakami
456
196
2,4
89,6
Łazanki z ciasta makaronowego niskobiałkowego ze
słodką kapustą
237
481
2,7
87,0
Podwieczorek
2 jabłka pieczone z margaryną i cukrem pudrem
400
276
1,2
36
Kolacja
Leczo warzywne
207
205
2,3
75,7
Herbata z cukrem
250
40
SUMA
Wartość energetyczna, zawartość białka i fenyloalaniny w trzech rodzajach sałatek
(przy dokonywaniu obliczeń żadnych wyników nie zaokrąglaj)
Nazwa surowca
Zawartość w 100 g danego
surowca
Ilość
surowca
(g)
Zawartość w 1 porcji sałatki
energia
(kcal)
białko
(g)
Phe
(mg)
energia
(kcal)
białko
(g)
Phe
(mg)
Sałatka nr 1 z kalafiorem i papryką
kalafior
22
2,5
77
20
marchew
25
1,0
31
40
pietruszka korzeń
37
2,9
68
20
papryka czerwona
20
1,2
54
25
ziemniak
78
1,8
68
15
koperek
23
2,4
84
10
sok z cytryny
31
0,4
14
10
oliwa z oliwek
889
0
0
15
SUMA
Sałatka nr 2 z ogórków, papryki, pomidorów i cebuli
ogórek
12
0,6
14
80
papryka
20
1,2
54
20
pomidor
19
1,0
24
30
cebula
30
1,3
35
20
sok z cytryny
31
0,4
14
10
oliwa z oliwek
889
0
0
15
SUMA
Sałatka nr 3 z pora, ogórka i rzodkiewki
ogórek
12
0,6
14
70
por
24
2,2
77
30
rzodkiewka
14
1,1
39
40
śmietana 30%
291
2,2
102
15
sok z cytryny
31
0,4
14
10
SUMA
Wybór sałatki
Obliczenia wartości energetycznej całodziennego wyżywienia pacjentki, przy włączeniu do jadłospisu kolejno każdej
z sałatek: nr 1 lub nr 2, lub nr 3
(wyniki zaokrąglij do liczb całkowitych).
Wartość energetyczna całodziennego wyżywienia
z sałatką nr 1
z sałatką nr 2
z sałatką nr 3
Formułując wniosek, odnieś wyniki do zapotrzebowania energetycznego pacjentki
Na podstawie dokonanych obliczeń i ich wyników sformułuj wniosek:
Wybór sałatki nr spowoduje*/nie spowoduje* przekroczenia zapotrzebowania energetycznego
*-niepotrzebne skreślić
Obliczenia zawartości białka w całodziennym wyżywieniu pacjentki, przy włączeniu
do jadłospisu kolejno każdej z sałatek: nr 1 lub nr 2, lub nr 3
(wyników nie zaokrąglaj)
Zawartość białka w całodziennym wyżywieniu
z sałatką nr 1
z sałatką nr 2
z sałatką nr 3
Formułując wniosek, odnieś wyniki do zapotrzebowania pacjentki na białko
Na podstawie dokonanych obliczeń i ich wyników sformułuj wniosek:
Obliczenia zawartości fenyloalaniny w całodziennym wyżywieniu pacjentki, przy włączeniu do jadłospisu kolejno
każdej z sałatek: nr 1 lub nr 2 , lub nr 3
(wyników nie zaokrąglaj)
Zawartość fenyloalaniny w całodziennym wyżywieniu
z sałatką nr 1
z sałatką nr 2
z sałatką nr 3
Formułując wniosek, odnieś wyniki do górnej tolerowanej indywidualnej normy zapotrzebowania na fenyloalaninę
Na podstawie dokonanych obliczeń i ich wyników sformułuj wniosek:
Zapisz nazwę wybranej sałatki, która uzupełni wartość energetyczną i odżywczą jadłospisu pacjentki i uzasadnij
wybór:
Procentowy udział białka pochodzącego z preparatu leczniczego i z produktów spożywczych
w pokryciu zapotrzebowania na białko
Oblicz:
(wyników nie zaokrąglaj)
Ilość białka pochodzącego z produktów spożywczych
zawartych w jadłospisie i w wybranej sałatce (g)
Całkowita ilość białka w diecie pacjentki (g)
Procentowy udział białka pochodzącego z preparatu
PKU w całodziennym spożyciu białka (%)
Procentowy udział białka pochodzącego z produktów
spożywczych w całodziennym spożyciu białka (%)
Zalecenia:
Preparat leczniczy powinien pokrywać 70-95% spożywanego białka, w zależności od wieku pacjenta, tolerancji Phe
i rodzaju stosowanego preparatu.
Odniesienie otrzymanych wyników obliczeń do zaleceń:
Procentowy udział białka pochodzącego z preparatu PKU mieści się* / nie mieści się* w zalecanym zakresie
*niepotrzebne skreślić

## Odpowiedź

**Odpowiedź (oficjalny klucz CKE):** Nazwa
kwalifikacji:
Świadczenie usług w zakresie dietetyki
Oznaczenie
kwalifikacji:
Z.16
Numer zadania:
01
Kod arkusza:
Z.16-01-01_zo
Lp.
Elementy podlegające ocenie/kryteria oceny
R.1
Rezultat 1: Założenia diety dla pacjentki z fenyloketonurią
zapisane:
R.1.1
Właściwe dane do wzoru Harrisa-Benedicta
(665 + 9,6 x 50 +1,8 x 161 - 4,7 x 23)
R.1.2
Obliczona podstawowa przemiana materii wynosi 1327kcal/dobę
R.1.3
Zastosowany współczynnik aktywności fizycznej PAL wynosi 1,6
R.1.4
Obliczone zapotrzebowanie na energię dla pacjentki wynosi 2123 kcal/dobę
R.1.5
Obliczona ilość energii w diecie pochodząca z preparatu PKU wynosi 273 kcal/dobę
R.1.6
Obliczone zapotrzebowaniena na białko dla pacjentki wynosi 63,7 ±0,2g/dobę
R.1.7
Obliczona ilość białka w diecie pochodząca z preparatu PKU wynosi 60 g/dobę
R.2
Rezultat 2: Wartość energetyczna, zawartość białka i fenyloalaniny w jednodiowym
jadłospisie pacjentki
zapisane:
R.2.1
Obliczona ilość energii w jadłospisie w wysokości 1635 kcal
R.2.2
Obliczona ilość białka w jadłospisie wynosi 9,1 g
R.2.3
Obliczona ilość fenyloalaniny w jadłospisie wynosi 311,3 mg
R.3
Rezultat 3: Wartość energetyczna, zawartość białka i fenyloalaniny w trzech rodzajach sałatek
zapisane:
R.3.1
Wartość energetyczna sałatki nr 1 wynosi 177,25 kcal
R.3.2
Zawartość białka w sałatce nr 1 wynosi 2,33 g
R.3.3
Zawartość fenyloalaniny w sałatce nr 1 wynosi 74,9 mg
R.3.4
Wartość energetyczna sałatki nr 2 wynosi 161,75 kcal
R.3.5
Zawartość białka w sałatce nr 2 wynosi 1,32 g
R.3.6
Zawartość fenyloalaniny w sałatce nr 2 wynosi 37,6 mg
R.3.7
Wartość energetyczna sałatki nr 3 wynosi 67,95 kcal
R.3.8
Zawartość białka w sałatce nr 3 wynosi 1,89 g
R.3.9
Zawartość fenyloalaniny w sałatce nr 3 wynosi 65,2 mg
R.4
Rezultat 4: Wybór sałatki
zapisane:
R.4.1
Obliczona wartość energetyczna jadłospisu wynosi: z uzwględnieniem sałatki nr 1 - 2085 kcal; sałatki
nr 2 - 2070 kcal; sałatki nr 3 - 1976 kcal
R.4.2
Odniesiene wyniku do zapotrzebowania energetycznego: wybór sałatki nr 1 lub nr 2 lub nr 3 nie
spowoduje przekroczenia zapotrzebowania energetycznego
R.4.3
Obliczona zawartość białka w jadłospisie wynosi: z uwzględnieniem salatki nr 1 - 71,43 g; sałatki nr 2
- 70,42 g; sałatki nr 3 - 70,99 g
R.4.4
Odniesienie wyniku do zapotrzebowania na białko: wybór sałatki nr 2 spowoduje najmniejsze
przekroczenie zapotrzebowania na białko
R.4.5
Obliczona zawartość fenyloalaniny w jadłospisie wynosi: z uwzględnieniem sałatki nr 1 - 386,2 mg;
sałatki nr 2 - 348,9 mg; sałatki nr 3 - 376,5 mg
R.4.6
Odniesienie wyniku do górnej tolerowanej indywidualnej normy zapotrzebowania na fenyloalaninę:
tylko wybór sałatki nr 2 nie spowoduje przekroczenia górnej granicy normy czyli 350 mg
R.4.7
Wybrana sałatka nr 2 lub sałatka z ogórków, papryki, pomidorów i cebuli
R.5
Rezultat 5: Procentowy udział białka pochodzącego z preparatu leczniczego i z produktów
spożywczych w pokryciu zapotrzebowania na białko
zapisane:
R.5.1
Obliczona ilość białka pochodząca z produktów spożywczych zawartych w jadłospisie
i w wybranej sałatce wynosi 10,42 g, lub w jadłospisie 9,1g i w sałatce 1,32 g (jeśli zdający dokona
wyboru innej sałatki i poprawnie obliczy, należy uznać wynik)
R.5.2
Obliczona całkowita ilość białka w diecie pacjentki wynosi 70,42 g lub 70,4 g (jeśli zdający dokona
wyboru innej sałatki i poprawnie obliczy, należy uznać wynik)
R.5.3
Procentowy udział białka pochodzącego z preparatu PKU wynosi 85,2% lub 85%
(jeśli zdający dokona wyboru innej sałatki i poprawnie obliczy, należy uznać wynik)
R.5.4
Procentowy udział białka pochodzącego z produktów spożywczych wynosi 14,8% lub 15% (jeśli
zdający dokona wyboru innej sałatki i poprawnie obliczy, należy uznać wynik)
R.5.5
Procentowy udział białka pochodzącego z preparatu PKU mieści się w zalecanym zakresie lub 70-
95%

## Linki

- [oryginalny arkusz — PDF](https://matura.lol/pdf/z16-2019-czerwiec-egzamin-zawodowy-praktyczny#page=2)
- [dane JSON](https://matura.lol/api/question/z16-2019-czerwiec-egzamin-zawodowy-praktyczny/zad/PE)
- [otwórz w wyszukiwarce](https://matura.lol/?problem=z16-2019-czerwiec-egzamin-zawodowy-praktyczny%2Fzad%2FPE)

_Ostatnia aktualizacja danych: 2026-10-03_